حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

61

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

مىبستند و قرارداد دوستى امضاء ميكردند و شاعران با يكديگر مسابقه ميدادند . شعر عربى گر چه به روزگار جاهليت تعليم در عربستان رواج نداشت ولى اين وضع مانع از آن نبود كه نهضت ادبى در آن سرزمين بوجود آيد ، يكى از دلايل نهضت ادبى عرب بدوران جاهليت پيشرفتى است كه در كار شعر و شاعرى رخ داده و اشعار سخنوران آن عصر نمونه كامل اخلاق و تمايلات عرب بشمار است . شعر عرب قافيه دارد ، اما قافيه منحصر بشعر نيست و تواند بود كه نثر را نيز با قافيه آرايش دهند كه آن را سجع گويند . نظريه نلدكه راجع به شعر عربى نلدكه ميگويد : اين گونه شعر يادگار روزگارى قديم است و نخست در قرن چهارم ميلادى در رم و يونان بوجود آمده بنا بر اين دور نيست كه شعر قديم و شعر عربى رابطه داشته و در همان روزگار سخنوران عرب به كار گرفتن قافيه را از ديگران آموخته باشند . احتمال ميرود كه شعر عربى نخست از نثر مسجع آغاز شده و به تدريج بحر و وزن پيدا كرده و به صورت كنونى درآمده است احتمالات ديگر نيز در اين زمينه ميتوان داد و دليلى قاطع براى روشن كردن موضوع بدست نيست . اگر بگوييم شعر عربى وزن را از شعر لاتينى و يونانى گرفته اهميت آن نميكاهد . شعر عربى از مسائل عادى زندگانى و لوازم صحرانشينى سخن دارد ، اين شيوه زندگانى را تمجيد مىكند و آن را با خيالات شاعرانه رنگ‌آميزى مىكند و در عين حال از مطالب حكمت‌آميز و انديشه‌هاى بلند بىبهره نيست . بعضى شاعران بزرگ عرب كه به روزگار جاهليت بوده‌اند با سخنان دل‌آويز خود افكار را پرورش ميدادند و عربها را براى پيمودن راه كمال آماده ميكردند اين گونه كسان