ميان مردم قريش كسانى پديد آمدند كه مدرسه‌هاى معمولى از تربيت امثالشان عاجز است . در نظر عربها تجارت از كارهاى شرافتمندانه بود . در حديث آمده كه تاجر راستگو از فرشتگان بهتر است . اثر مكه در وضع معنوى عربها مكه چنان كه پيش از اين گفتيم مركز تجارت حجاز بود و عربها از اطراف عربستان براى تجارت و زيارت بدانجا ميشدند و در نتيجه آميزش و معاشرت آداب و رسوم يكديگر را اقتباس ميكردند اشعار حماسى ميسرودند و شرافت و افتخار خويش را ياد ميكردند . محقق است كه اين وضع در پرورش كودكان قريش موثر بود و قريحهء آنها را ميپرورد و براى انجام كارهاى بزرگ آماده ميكرد . تعليم محققا در آن روزگار تعليم بان معنى كه ما تصور ميكنيم در عربستان نبود زيرا غالب عربها مردمى بودند صحرانشين و از علوم مختلف كه زائيده زندگانى مدنى است خبر نداشتند و اگر هم بعضى كسان كم و بيش در اين زمينه چيزهائى مىدانستند چنان نبود كه به همه كس تعليم دهند بنا بر اين مردم عرب و مكيان بتعليم كودكان خود اهميت نميدادند و كودك عرب خواندن و نوشتن نمىآموخت . پيغمبر اسلام اولين كسى بود كه بتعليم عربها همت گماشت و پس از جنگ بدر مقرر داشت اسيرانى كه توان پرداخت فديه نداشتند بجاى آن ده كس از مسلمانان را خواندن و نوشتن بياموزند و آزاد شوند . عرب و علوم آن عصر به ياد بايد داشت كه اجتماع شاعران و سخنوران در مكه و در بازار عكاظ در زندگانى معنوى عربها مؤثر بود . بسيارى از شاعران و سخنوران عرب در اثناى سفر از كشورهاى بيگانه ميگذشتند و بوسيله حميريان با ايران و بواسطهء غسانيان با روم ارتباط مييافتند ، بعلاوه گاهى براى تجارت به اين كشور سفر ميكردند و آداب و رسوم و شمه‌اى از علوم آنها را فرا