ميرزا محمد حيدر دوغلات
705
تاريخ رشيدى ( فارسي )
ساكنند ، حدود پنجاه خانوار از قارناس را پيدا كردم و گفته شد كه چند خانوار ديگر نيز در خيوه به سر مىبرند . » اين مردم در حال حاضر به تركى سخن مىگويند و تيرهاى از تراكمه گوكلان محسوب مىگردند اما خودشان مىگويند كه از مغولان چنگيزخانى هستند و بدون ترديد بايد از اعقاب قارناس يا قراوناس باشند كه در ايام فتوحات مغول در ايران ، سهم برجستهاى داشتهاند . « ملاى فاضل گوكلان به من گفت كه قارس به معنى تيرانداز يا شكارى است و اين اسم به دليل مهارت حرفهاى اين قبيله مغول ، بدانها اطلاق گرديده و ظاهرا همين مهارت ، جايگاه مهمى براى آنان در لشكر فراهم آورده بود . كلمه قارناس در تركى به معنى شكمپرست است كه دلالت بر طمع مىكند . امروزه اصطلاح اخير متداول است و قاضى بجنورد به من گفت كه اين كلمه گاهى براى سرزنش به كار مىرود . . . مردم قارناس در مانه و گرگان مىگويند كه اين كلمه نام قبيله آنهاست و توضيح ديگرى در اين رابطه ندادند . » اگرچه نام جديد به طور شگفتآورى خلاصه شده اما به نظر مىرسد دليلى براى ترديد در اينكه قارناس يا تيراندازان ، در هر صورت ، « توپچيان » [ تاريخ ] وصاف بودهاند وجود ندارد . ( ر . ك : صص 168 - 167 مقدمه )