ميرزا محمد حيدر دوغلات

572

تاريخ رشيدى ( فارسي )

شرف المنازل و كل مع البنين و تفرح بروح الملائكة و يصلّى عليك الجبّار . » مضمون حديث اين است كه نزديكترين آدميان و بندگان به حق - سبحانه و تعالى - روز قيامت آنكس است كه جوع و عطش وى در دنيا طويل است . زيرا كه مخالفت نفس امّاره كرده و بر مقتضاى نفس نرفته ، در طعام و آب چون ساير دواب و انعام نيفتاده و هميشه گرسنگى و تشنگى بر خود لازم داشته و دايما محزون و متفكر در انديشه حرمان زلال وصال بوده است و آنكه از اخفيا و اتقيا كه عبادت خود را در سلوك مكتوم و محفوف مىدارند ، آنها آن كسانند كه اگر ايشان نزديك خلق حاضر باشد كس ايشان را نمىشناسد ، و اگر غايب شوند ايشان را كس پيدا نمىتواند كرد و ايشان را كسى مىنشناسد ، و بقاع ارض كه از ايشان باشد و در سلوك موافق باشد و ايشان مكتوم و محفوفند به اين كه ايشان را ملايكه آسمان از نظر خلق مىپوشند و تنعم ( 273 ر ) او موافق به نعيم دنياست و تنعم ايشان به طاعت و عبادت حق - سبحانه و تعالى - است و آدميان فرش خود فرش ديبا و غيرها مىسازند و از ايشان خاك و خاشاك است . عوام الناس افعال انبيا و اخلاق انبياء ضايع مىسازند و ايشان هميشه در محافظت و مراعات آنند از طاعت و عبادات و ايشان آن كسانند كه زمين مىگريد اگر ايشان گريه كنند . حق - سبحانه و تعالى - ناخشنود است از هر بلد و شهرى كه از ايشان كس در آن بلده و شهر نيست و ايشان آنهايند كه تكالب نكرده‌اند بر دنيا همچو تكالب كلاب بر جيفه و مراد آن است كه ايشان بر دنيا نيفتاده‌اند همچو افتادن سگان بر جيفه يعنى بر ابدان حيوانات مرده و مقصود از تكالب اين است و حضرت خاتم - صلّى اللّه عليه و سلّم - دنيا را با نعيم آن به بدن حيوان مرده تشبيه كرده است و بىخبران و منعمان دوى دون را كه براى چند روزه تنعم بىمداوا كه اختيار كردند به سگان كه بر جيفه مردار افتاده‌اند ، شيخ سنايى غزنوى - قدّس سرّه - در همين معنى قطعه فرموده : قطعه اين جهان بر مثال مرداريست * كركسان اندرو هزار هزار اين مر آن را همى زند مخلب * و آن مر اين را همى زند منقار