ميرزا محمد حيدر دوغلات
427
تاريخ رشيدى ( فارسي )
است . بنده بالاى آن كوه شش ماهه راه رفتم و به نهايت او نرسيدم و شرح اين نيز عنقريب در ذكر تبت مشروح خواهد شد ، و از اين كوه نيز رودخانهها از مغرب به طرف مشرق روان است . ولايت كاشغر را آبادانى از اين رودخانههاست و تمامى ولايت ختن و ياركند و كاشغر در دامنه اين كوه مذكور طولانى افتاده است . جانب مشرق و جنوب كاشغر و ختن صحرايى است كه جز خامه 359 هاى ريگ روان و جنگلهاى بىپايان و بيابانهاى شوره زمين ديگر هيچ نيست و در قديم در آنجا شهرهاى عظيم بوده است از آن جمله دو شهر را نام باقى مانده است . « 1 » بعضى از صيادانى كه براى صيد شتر صحرايى مىروند حكايت مىكنند كه گاهى بناى شهرى پيدا مىشود كه از عمارات عاليه مثل قلعه و مناره مساجد و مدارس ظاهر مىشود ، بعد از مدتى كه مىرويم اثرى از وى نيست باز در ته ريگ مانده است . اين نوع شهرها بوده است كه حالا از وى نام و نشانى باقى نيست . مقصود كه معموره كاشغر و ختن طولا بر دامن كوه غربى واقع شده است كه در سرحد كاشغر ، ارتوج 360 نام ولايت است ، تا نهايت كه كر يا و جرياست ، 361 يك ماه راه باشد . اما بر عرض آبادانى از اين جانب كوه غربى بر جانب شرقى اگر به سرعت روند در يك دو روز از معمورى مىتوان برآمد و از اين كوه مذكور هر آبى كه مىآيد بر كناره آب ، غله « 2 » مزروع و آبادانى است . ( 193 پ ) به اين نوع كه او آب تيمن 362 است از كوهى كه در ميان كاشغر و فرغانه واقع است مىآيد و اين آب از ميان قلعه قديم كاشغر مىگذشته است كه آن را ميرزا ابابكر ويران كرده است و اين قلعه مذكوره كه معمورهء ميرزا ابابكر است در كنار اين آب واقع است و چند ولايت كاشغر از اين آب معمور است . رودخانه دوم مسمى به قراتازغون 363 است . در السنه مردم كاشغر ، تازغون عبارت از رودخانه است . از سه فرسخى اين قلعه مذكور از جانب جنوب مىگذرد و اكثر ولايت كاشغر به اين آب مزروع است . بر سه فرسخى آن آب ، رودخانهء ديگر است كوسان تازغون نام كه قصبه يانگى حصار بر كنار اين آب است و ما يتعلق بها [ ى ] اين قصبه به اين آب آبادان است . از كاشغر تا يانگى حصار شش فرسخ
--> ( 1 ) . نگ : + يعنى لوب و كتك . ( 2 ) . نب : غلط .