ميرزا محمد حيدر دوغلات
382
تاريخ رشيدى ( فارسي )
تبركا با بنده گذاشتند . مادر وى عمهء سلطان يونس خان است . بعد ما كه اميركبير « 1 » سيد على - ادخله اللّه فى روضة الجنان « 2 » - فضاى عالم ايالت به تنگناى مقر لحد گزيد ، به رسم قديم مغول ، سانسيز « 3 » ميرزا كه پسر بزرگتر بود به جاى پدر جانشين شد . بعد از مدت هفت سال سرير ايالت پدر را به درود كرد ، وى نيز به جوار پدر بدر رفت . از وى دو فرزند ماند ، اول ابابكر ميرزا ، دوم عمر ميرزا ، مادر اين فرزندان را به آيين مغول به رسم ينگه ليك « 4 » ، 245 محمد حيدر ميرزا در حباله نكاح آورد . محمد حيدر ميرزا را نيز از اين حرم دو فرزند شد ، اول پدرم محمد حسين ميرزا ( 167 پ ) - مازالت روحه - « 5 » دوم عمّم سيد محمد ميرزا ، بعد از سانسيز ميرزا ، ايالت تمام كاشغر مقرر به محمد حيدر ميرزا شد . بيست و چهار سال مراسم اياليت را در حيز نصفت و ميزان عدالت به تقديم رسانيد . محمد حيدر ميرزا ، مردى بود دولتمند ميراثى ، هميشه گام در كامرانى مىزد و از دقايق نگاه داشت جوانان كه چهره اطوار ايشان به حيله شجاعت و كياست آراسته بودى غافل مىبود . آن مردم كار آى و امراى صاحب راى كه امير سيد على در مدت هشتاد سال اندوخته بود تا اواخر زمان محمد حيدر ميرزا اكثر ايشان فانى « 6 » شده بودند ، اگر هم بودند ، شيخ فانى بودند چنان كه از دست و عقل ايشان راهى و رويى نمىآمد و فرزندان آن جماعت هر كس به طورى كه نه رضاى ايشان بود مىبودند . در اين اثنا ميرزا ابابكر كما بيش به بيست سالگى رسيد ، در ملازمت عم ابوى مآب مىبود و با ميرزاها و جوانان نيك به هم مىآميخت و ايشان نيز به مناسبت قرب سن و عهد ملازمت او را مداومت مىنمودند . ميرزا ابابكر كف دست سخاوت چنان گشاده داشت كه در هرچند روز هر چه در سر كار او بود به تاراج مىداد . مىگويند كه يك بار شخصى از ملازمان وى خبر يغما را شنود ، به سرعت آمد ديد كه هيچ نمانده و مردم از يغما فارغ شدند و ميرزا ابابكر بر در خانه خود ايستاده ، رسيد ، [ دامن ] « 7 » ميرزا ابابكر گرفت و گفت اگر چه آخر آمدهام اما چيزى كرىمند « 8 » 246 يافتم . ميرزا ابابكر خندان شد و خود را از وى به مبلغ كثير خريد .
--> ( 1 ) . نگ : - كبير . ( 2 ) . نگ : - ادخله الله فى روضة الجنان . ( 3 ) . نگ : سانيز . ( 4 ) . نگ : ينگه كى . ( 5 ) . نگ : - مازالت روحه . ( 6 ) . نب : - فانى . ( 7 ) . نب : - دامن . ( 8 ) . نگ : گروگان .