ميرزا محمد حيدر دوغلات
مقدمه 47
تاريخ رشيدى ( فارسي )
قضيه ، شكل تعداد اندكى از اسامى جديد و ناشناخته اماكن است ، اما اينها در متون اصلى معمولا چنان با بىدقتى و ناقص نوشته شده كه نمايش نقادانه تلفظ حروفى آنها هيچ ارزشى نخواهد داشت ، ولو اينكه امكان ارائه شكل واحدى از آنها وجود داشته باشد . در كوشش براى كمك به توضيح و روشن ساختن اظهارات مؤلف در مسائل مربوط به مردم و جغرافياى سرزمينهايى كه وى از آن سخن گفته ، تا حد ممكن ، از منابع نويسندگانى استفاده كردهام كه امكان نقل اطلاعات آنها از روى آثارى كه تا به حال در اختيار عموم قرار گرفته و صحت و سقم آنها معلوم گشته ، وجود داشته است . اگرچه شخصا ، كم و بيش ، با تمام قبايل و اقوام ، و بيشتر مكانهاى جغرافيايىاى كه ميرزا حيدر معرفى كرده ، آشنايى داشتهام ، اما اگر خواننده به جاى رجوع به تذكرات من ، به منابع منتشر شده روى بياورد ، راضىتر خواهد بود . اما ، اين اظهار نظر فقط در مورد قسمتى از پاورقىها و مقدمه ، صادق است . به هر حال در مورد تمام مسائل تاريخى ، رجوع به منابع شناخته شده ضرورت دارد . در مورد استنساخ ميرزا حيدر از ظفرنامه در ابتداى كتاب ، شايد بتوان اظهار عقيده كرد كه سواد گزيدههاى طولانى او ، قابل اعتماد نيست . آقاى راس اين فصول را مستقيما از متون آثار موجود در موزه بريتانيا ترجمه كرده ، و فقط عبارات ميرزا را ( كه در چند مورد تكرار مىگردد ) در مورد سرزمينى كه مؤلف ظفرنامه آن را « جته » مىنامد و هميشه يكى از بخشهاى « مغولستان » بوده ، بدان افزوده است . در مسائل مربوط به مقايسه اسامى ، نه ترجمه كاملا آزاد ظفرنامه به وسيله پتى دلاكروا « 1 » قابل استفاده بود و نه ترجمه آقاى راس ، به عقيدهء من ، كاملتر از اين ترجمه فرانسوى دويست سال پيش خواهد بود . در متن ، شمارهبندى فصول مطابق آنچه كه ميرزا حيدر در نسخه اصلى خويش ظاهر ساخته ، نشان داده شده دخالتى در آن به عمل نيامده است ، فقط براى مشخص ساختن تفاوت عناوين از بقيه متن ، اين عنوانها تا حدودى با حروف كوچك چاپ شدهاند .
--> ( 1 ) . xiorc al ed sitep .