[ تاريخ رشيدى ] [ بخش دوم ] [ مقدمه ] در حضرت خرده « 1 » بنيان و در خدمت خرد « 2 » آيينان ، احقر العباد محمد حيدر ، المشتهر بين الخلان به ميرزا حيدر ابن محمد حسين گوركان - غفر اللّه له و لوالديه - « 3 » عرضه مىدارد كه دايم در دل مىگشت و هميشه در خاطر مىگذشت كه هرچند كه پايه عزّت كبرياى « 4 » عظام و اكابر عالى مقام مورخين نه در آن مرتبه رفيع الشأن و جليل المكان « 5 » است كه به فرق سايى آن ، مستعد و مشرف تواند شد ، چه شبه خزف ريزهء كه در جويبار بىاستطاعتى بر ساحل كم بضاعتى از تندباد غرور و امواج جهالت و شرور افتد ، در نظر غواصان بحار افضال كه اهداف كمال را به درر « 6 » منثوره و لآلى منظومه مكنون داشته باشند ، چه قدر و مقدار داشته باشد « 7 » . ليكن به حكم « الضرورات تبيح المحذورات 1 » ، وقايع بدايع بعضى از خواقين مغول ، چنان كه در صحايف روزگار از ايشان خبرى نمانده ، در اين بود كه در سواحت خاطر خلايق نيز اثر نماند « 8 » . نظم « 9 » :

--> ( 1 ) . نت : خورده . ( 2 ) . نت : خورده . ( 3 ) . نگ : غفرّ . . . لوالديه . ( 4 ) . نت : كبراى . ( 5 ) . نگ : - رفيع . . . المكان . ( 6 ) . نت : درر منثور و منظوم . ( 7 ) . نت : باشند . ( 8 ) . نت : نمايد . ( 9 ) . نت : - نظم .