ميرزا محمد حيدر دوغلات

مقدمه 37

تاريخ رشيدى ( فارسي )

پيشگفتار [ مصحّح انگليسى ] اگرچه ترجمهء تاريخ رشيدى به انگليسى براى نخستين بار در دسترس همگان قرار مىگيرد ، اما لازم به يادآورى است كه تا به حال مترجمين و مورخين در نوشته‌هاى خود از آن تا حدودى به عنوان منبعى براى پيش‌كشيدى حقايق استفاده كرده‌اند . اين اثر نه تنها به علت وسعت و مفاهيم كلى در مورد تاريخ مغولان ، حدود پنجاه سال براى خاورشناسان نامى آشنا بوده ، بلكه بيشتر مندرجات آن نيز كم و بيش به طريق پراكنده شناخته شده است ؛ به طورى كه اغلب مىتوان نام آن را در تأييد عبارتى تاريخى يا غيره پيدا كرد . و اگرچه اين مورد مربوط به نوشته‌هاى انگليسى است ، اما وقتى به آثار نويسندگان قاره اروپا كه به وقايع تاريخى آسياى ميانه پرداخته‌اند ، نظرى بيفكنيم ، همين حالت را مشاهده خواهيم كرد . هرچند كه بدين ترتيب ارزش كتاب به طور غيرمستقيم شناخته شده ، اما تاكنون ترجمه كامل اثر به هيچ يك از زبان‌هاى اروپايى انجام نگرفته است . تا آنجا كه من مىتوانم محقق كنم ، نزديك‌ترين راه به يك ترجمه مناسب همان بود كه مرحوم آقاى ويليام ارسكين در خدمت مؤسسه دايرة المعارف اسلام ، بيش از نيم قرن پيش و چهارده سال پس از انتشار با برنامه انجام داد . اما اثر آقاى ارسكين هرگز به چاپ نرسيد و در حقيقت به نظر مىرسد كه در خارج از حوزهء نسخ خطى موزه بريتانيا شناخته