ميرزا محمد حيدر دوغلات
95
تاريخ رشيدى ( فارسي )
شتر صحرا مىرفته كه « 1 » در طرف « 2 » تاريم و لوب و كانگ مىباشد كه شرح و اوضاع اينجاها در دفتر دويم آمده است . شترى كه خود مىانداخته ، پشم آن را خود مىگرفته است و پيش والدهاش سلطان خاتون مىآورده است . وى به دست خود مىرشته است . كرته 254 و تنبان خان آن بوده است و بر بالاى آن جامههاى به تكلف مىپوشيده است و در تورفان آب كم مىباشد ، خان خود زراعت مىكرده است و بر زراعت از آب جوى نمىداده است ، چاه « 3 » كنده بوده است ، از آب چاه كشيده و زراعت خود را آب مىداده . « 4 » خدمت مولانا از اعمام خود روايت مىكردند و مىگفتند كه خان را بسيار ديديم كه به سربات مملوكهاى خود ( 44 پ ) جمله در كوزهها در هواى گرم آب از چاه مىكشيدند و در زراعت خود مىريختند . زراعت ايشان آن قدر بود كه حاصل آن هرگز به ده خروار نرسيد . « 5 » مأكول ساليانه ايشان همان بود . ايشان مريد مولانا محمد كاشانىاند ، مولانا محمد مريد حضرت خواجه حسن عطار - عطّر اللّه تربته - و خواجه مريد حضرت قطب مسند ارشاد ، خواجه بهاء الدين نقشبند 255 - قدّس سرّه - با وجود پادشاهيت سلطان ويس خان عمر شريف را بدين نوع گذرانيده « 6 » . مير خدايداد در زمان اين خان دولتمند به مكه رفت . مشهور در « 7 » السنه مغول آن است كه امير خدايداد شش خان را به دست خود ، خان ساخته است ، اول ايشان خضر خواجه خان مذكور شد و شمع جهان خان و نقش جهان خان و محمد خان و شير محمد خان و آخر ايشان ويس خان . « 8 » ذكر احوال امير خدايداد و رفتن او به مكه و اختتام كار او « 9 » ذكر احوال و نسب خجسته مآل « 10 » امير خدايداد ذكر يافته است . اما در اين فصل از ساير احوال امير و اختتام روزگار شريف « 11 » او مذكور مىگردد و مغول در ولايت مير
--> ( 1 ) . نت : ساله به شكار صحرايى يافته كه . ( 2 ) . نگ : + تورفان و . ( 3 ) . نت : جان . ( 4 ) . نب : از آب چاه و آب كشيده زراعت خود را آب مىداده / نت : از آب چاه كشيده آب زراعت خود را مىداده . ( 5 ) . نگ : قدر بود كه ارزش آن معادل يك بار خر نمىشد . ( 6 ) . نت : گذرانيد . ( 7 ) . نت : - در . ( 8 ) . نگ : + فصل سى و سوم . ( 9 ) . نگ : - و اختتام كار او . ( 10 ) . نگ : - و نسب خجسته مآل . ( 11 ) . نگ : - شريف .