ميرزا محمد حيدر دوغلات
82
تاريخ رشيدى ( فارسي )
مىآيند ، وى همچنان سوار تاخته گذشت و به كنار معركه كه مردم صف زده نشسته « 1 » بودند رسيد و يساولان 218 از هر طرف براى منع « 2 » و زجر وى متوجه شدند . وى همچنان تاخته آمد تا قريب به خان رسيد و فرياد كرد كه امير « 3 » تيمور در اترار « 4 » مرد و برگشت . همچنان تاخته مىرفت ، « 5 » از عقب وى مردم بسيار فرستادند « 6 » . هرچند تاختند به گرد او نرسيدند و ديگر از اين خبر هيچ اثرى معلوم نشد . بعد از چهل و پنج روز خبر آمد كه اميرتيمور در اوترار مرد ، غالبا جنى بوده است . « 7 » و خان از اندوه و محنت خلاصى يافت . ولادت خان قبل از سنه سبعين و سبعمايه « 8 » 219 بوده است و اين واقعه مذكور در سنه سبع و ثمانمايه « 9 » 220 بوده و آن معلوم نيست كه خضر خواجه خان بعد از امير تيمور به چند سال ديگر وفات كرد ، و اللّه اعلم . چون خان بر تخت خانيت و سرير سلطنت استقرار يافت ، مبانى اساس خانيت كه از تسلط امير قمر الدين و تحكم امير تيمور در تزلزل بود ، صورت استحكام يافت . قواعد و اساليب قديمه ( 38 پ ) سلطنت را كه روى در انهدام داشت ، بار ديگر آبى به روى كار آمد . تمام « 10 » امور مملكت را و احكام اركان دولت را مجددا ترتيب فرمود . از جمله يكى مهم امير خدايداد بود ، از اجداد امير خدايداد كه در زمان چنگيزخان بوده [ اورتوبورا نام داشته است ] « 11 » ، چنگيزخان او را هفت منصب 221 [ داده ] « 12 » ، بر اين جمله است كه اول طبل ، دويم علم كه عبارت تركى تومان توغ و نقاره گويند ، « 13 » سيّم دو كس را از ملازمان خود قشون « 14 » توغ دهد ؛ قشون « 15 » توغ « 16 » عبارت از چاپار توغ باشد ، چهارم قور 222 بردارند و در مجلس خان و قاعده مغول چنان باشد كه به غير خان ديگر هيچ كس را نرسد كه تركش او را بر روى دست بردارند ، پنجم هر كس كه در صفت شكار « 17 » او درآمد ، اگر همه شكار و رنج و
--> ( 1 ) . نت : نشستهاند . ( 2 ) . نت : + كردن . ( 3 ) . نب ، نت : مير . ( 4 ) . نب ، نت : اوترار . ( 5 ) . نت : + هرچند فرياد كردند كه باش خبر تحقيق بگوى وى ملتفت نشد و همچنان تاخته مىرفت . ( 6 ) . فرستند . ( 7 ) . نگ : - غالبا جنى بوده است . ( 8 ) . نگ : + هجرى . ( 9 ) . نگ : + هجرى . ( 10 ) . نت : به روى كار تمام آورد . ( 11 ) . نب : - اورتوبورا نام داشته است . ( 12 ) . نب : - داده . ( 13 ) . نگ : كه در تركى اولى را نقاره و دومى را تومان توغ گويند . ( 14 ) . نت : قرشون . ( 15 ) . نت : قرشون . ( 16 ) . نت : نوع . ( 17 ) . نگ : مزايايى در رابطه با شكار خان .