فهرست ابواب اين تاريخ « 1 » به دو دفتر مرتب است . دفتر اول از ابتداى احوال توغلقتمور خان تا ذكر احوال عبد الرشيد كه امروز سرير مسند خانيت مزين به وجود اوست . و دفتر ثانى احوال بنده و آنچه بنده از سلاطين و خواقين اوزبك و چغتاى و غيره ديده و دانسته و وقايع آن جمع كه بنده به ايشان معاصرم . ( 4 پ ) هرچند كه اين بنده را - به حمد اللّه - حق - سبحانه و تعالى - به عنايت بىعلت « 2 » از دايرهء الوس « 3 » مغول خارج و مستثنى ، بلكه « 4 » ممتاز و مستغنى ساخته است و از خواقين الوس مغول كه ابناى جنس ، بلكه ابناى خال و عم بودند « 5 » سوء اطوار و طريقهء ناسازگار و معاملهء ناهموار « 6 » صورت اصدار يافته است كه شمّه‌اى در دفتر ثانى مذكور است . و با وجود آن قساوت قلب ايشان به حدى است كه مثلا اسم من حيدر است ، كنايه از آنكه حيات در من است اگر اين معنى را توانند فهميد البته در غم من ممات اختيار كنند . بيت « 7 » : گر تو عزم بهشت خواهى كرد * ديگران دوزخ اختيار كنند اما از اين جانب آن است كه ؛ نظم : تويى كه درد غمت يار ناگزير من است * جفا و هرچه رسد از تو دلپذير منست همين سعادت من بس كه چون مرا بينى * به خاطرت گذرد كه اين گدا اسير منست « 8 » والدهء « 9 » بنده و والدهء والد همچنين تا چند مرتبه همه عمّات خواقين است و از آن جانب نيز همين نسبت است . مع هذا بنده در سيزده « 10 » سالگى 22 در نهايت يتامت به خدمت سلطان سعيدخان رسيدم . او به اشفاق ابويت از كربت يتامت به مسند مظاهرتم رسانيد و طريقه محبت و رابطه مودت را چنان مربوط گردانيد كه محسود برادران و فرزندان او شدم . بيست و چهار سال در خدمت او به اكتساب فضايل با ترغيب و تعليم او

--> ( 1 ) . نگ : فهرست اين كتاب . ( 2 ) . نگ : - به . . . علت . ( 3 ) . نگ : - دايره الوس . ( 4 ) . نگ : - خارج . . . بلكه . ( 5 ) . نت : بوده‌اند . ( 6 ) . نگ : - و طريقه . . . ناهموار . ( 7 ) . نت : فرد . ( 8 ) . نگ : - و با وجود . . . گدا اسير منست . ( 9 ) . نت : + دين . ( 10 ) . نگ : شانزده .