ميرزا محمد حيدر دوغلات

مقدمه 22

تاريخ رشيدى ( فارسي )

زبان تركى است ، لذا ترجمهء آن را از متن انگليسى به فارسى كافى مىدانستم . در جريان ترجمه بود كه پى بردم زبان اصلى كتاب فارسى بوده و به همين جهت اشتياقم براى تصحيح و چاپ كتاب دو چندان شد . بىدرنگ در صدد برآمدم تا نسخه‌هاى خطى تاريخ رشيدى را از موزهء بريتانيا تهيه كنم و مكاتبه با كتابخانه مذكور را آغاز كردم . در فاصله ميان مكاتبه و ترجمه متوجه شدم كه دو نسخه از سه نسخهء موجود ناقص است . از آن‌جا كه فقط شماره راهنماى نسخه كامل را در اختيار داشتم ، سفارش تهيه فيلم از همان نسخه را به كتابخانه دادم و به هر ترتيبى بود موجبات خروج ارز براى تهيه فيلم فراهم شد . فيلم درخواستى به صورت نگاتيو به دستم رسيد كه تهيهء نسخهء عكسى از آن ، علاوه بر هزينهء گزاف ، مستلزم تبديل فيلم نيز مىشد . سرانجام آقاى اشك شيرين ، متصدى محترم بخش اسناد و نسخ خطى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، در جريان اين امر قرار گرفتند و با لطف و محبت فراوان نسخه‌اى از فيلم تهيه كردند و به نگارنده دادند . اصل فيلم به كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران اهدا شد . اين مرحله حدود يك سال طول كشيد و تجربه نشان داد كه تهيه نسخ ديگر كتاب عملا غيرممكن خواهد بود . در همان ايام ترجمه نسخه انگليسى به فارسى پايان يافت . بدين ترتيب ، يك نسخه خطى فارسى از تاريخ رشيدى را به همراه اين ترجمه در دست داشتم . از آن‌جا كه مترجم انگليس در ترجمهء خود ، از سه نسخه خطى فارسى و ترجمهء تركى تاريخ رشيدى سود جسته و در واقع به نوعى به مقابله آنها پرداخته بود اين ترجمه را به جاى نسخه‌هاى مذكور گرفته تنها نسخهء خطى تهيه شده را نسخهء اساس قرار دادم . اما همچنان در كتابخانه‌ها مشغول جستجو بودم تا اين‌كه در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران نسخه ديگرى از تاريخ رشيدى را پيدا كردم . بسيار شادمان شدم ، اما متأسفانه دريافتم كه نسخهء مذكور در فهرست اسناد « فرسوده » جاى دارد و مقررات كتابخانه اجازه استفاده از آنها را نمىدهد . در پى تلاشهاى بعدى فيلم همان نسخه فرسوده را پيدا كردم و پس از بررسى متوجه