ميرزا محمد حيدر دوغلات
مقدمه 138
تاريخ رشيدى ( فارسي )
بودهاند مشخص نساخته است . وى با ورود به فتح كاشغر در 1514 ، تحليلى از رؤساى سپاه سلطان سعيد به عمل مىآورد ، همه آنها تقريبا از طوايف گوناگون مغولها يا اعضاى قبايلى بودهاند كه وى قبلا سرنوشت آنها را با سرنوشت مغولان پيوند داده بود ، و نيز تعدادى از پيروان قبايل بودهاند كه رؤساى اصلى ، به لطايف الحيل آنها را با خود آورده بودند . اگر ارقام ارائه شده درست - و به عبارت ديگر ، دقيق - بوده باشد ، روشن است كه پيروان هر يك از رؤساى قبايل صرفا مشتى بيش نبودهاند زيرا به گفته وى ، مجموع افراد قبايلى كه ذكر آنها به ميان آمده از تعداد كل سپاه كه 4700 تن بودهاند تجاوز نمىكند . « 1 » بقيه بايستى از مزدوران و ماجراجويانى بوده باشند كه بدون ترديد در آن روزگار در ميان تمام سكنه آسياى مركزى ، در ميان افراد قپچاق ، تراكمه ، افغانها ، قارلقها و مانند آن پيدا مىشدند . همچنين در اين هنگام تلاش عظيمى به عمل مىآمد و جايزه ارزشمندى در گرو آن بود ؛ قشون در فرغانه و مغولستان نيز ظاهر شده و آلتى شهر آرامش نداشت . بدين ترتيب كه احتمال مىرفت در فاصله لشكركشىها قشون ديگرى به كار گرفته شود كه تعداد آنها با استخدام سربازانى كه از آن سوى كوهها مىآمدند به مراتب بيشتر مىشد ، با اين حال كاملا مىتوان حدس زد كه تركيب هر دو آنها از تمام جهات به همديگر شباهت داشته است . مؤلف در لشكركشى سلطان سعيد عليه لاداخ ، كشمير و تبت در 1532 مجموع افراد قشون را كلا 5000 تن برآورد مىكند ، اما در اين فاصله گزارش خاصى درباره آن 4700 نفر و حاميان آنها كه به كاشغر حمله برده بودند ارائه نمىدهد . بنابراين احتمال دارد كه اين تعداد كل ، يكى از آن زياده روىهاى مشابه متعددى بوده باشد كه در كتاب او فراوان به چشم مىخورد ؛ زيرا بعيد به نظر مىرسد كه آنها گمان كنند براى اين دست اندازى و انتزاع كاشغر و تمام آلتى شهر از دشمن بسيار نيرومندى مانند ابا بكر ، به چنان قشون بزرگى نياز هست . درست است كه وى مىگويد لاداخ توانايى نگهدارى از قشون خان را نداشت ، اما اين مورد حتى با نصف 5000 نفر و تمام اسبان آنها مىتواند مصداق داشته باشد .
--> ( 1 ) . به هر حال اين قشون تنها لشكرى بود كه بر ضد كاشغر ، يانگى حصار و غيره ، عمليات نظامى واقعى انجام داد ، زيرا مؤلف از سربازان ديگرى نام مىبرد كه محافظ راه مغولستان ، و بار و بنه بودهاند ؛ هرچند كه وى تعداد آنها را مشخص نساخته است .