اين مردم را وصف كرده كه مىتوان آن را عنوان زندگى ملت اندلس در دوره‌هاى متأخر يعنى در همان عصرى كه خود او مىزيسته است قرار داد ، كه چگونه به ساز و آواز عشق مىورزيده و چگونه در سراسر غرناطه چنين مجالسى داير بوده و مردم از هر طبقه به آنها روى مىآورده‌اند « 38 » . رقص اندلسى به زيبايى و شورانگيزى ، در جوامع قرون وسطى معروف بوده است . مردم غرناطه با وجود آنكه دستخوش آنهمه محنت و آزار بودند از ناى و نوش غفلت نمىورزيدند تا آن‌گاه كه دشمن بر آستان درگاه شهر ظاهر شد . اندلسىها آثار مهمى در موسيقى علمى و عملى پديد آورده‌اند . در كتابخانهء اسكوريال نسخهء نفيسى از كتاب اسطقسات علم الموسيقى « 39 » اثر فيلسوف ابو نصر فارابى محفوظ است در موسيقى و عناصر و مبادى و اوضاع و انغام آن همچنين در باب آلات مختلف موسيقى و اشكال و تراكيب آنها كه دليل است بر رسوخ و ابتكار مسلمانان در اين فن . بعضى از محققين غربى معتقدند كه اندلسىها بيشتر مواريث هنرى خود را از هنر مسيحى اقتباس كرده‌اند و اين نظرى مبالغه‌آميز است . منكر نمىتوان شد كه اندلسىها از هنر گوتها و فرنگان و مردم بيزانطيه ( بيزانس ) و ونيزىها اقتباس كرده‌اند ولى خود نيز صاحب ابتكاراتى بوده‌اند . آنان هنر اسلامى محض را پديد آوردند و چنان رنگ و شكل و رونقى به آن دادند كه عنوان هنر ويژهء اندلسى گرفت و ساليان دراز با همان مشخصات و مميزات از آنها به ميراث ماند . 5 امروزه بيشتر مظاهر اندلس قديم از ميان رفته است و شهرهاى بزرگ اندلس قديم

--> ( 38 ) - رجوع كنيد به الاحاطه ج 1 / ص 142 ، 143 . ( 39 ) . رجوع كنيد به معجم الغزيرى ج 1 / ص 347 .