محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
486
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
چندان در اوج حدت و شدت خود نماند و از قرن دوم هجرى كه امپراطورى اسلامى برپاى خاست و در اطراف سرزمين اسلامى ، كاخهاى عظيم سربرافراشت و خلافت عظمت دنيوى خويش آغاز كرد و به جاه و جلال و زيب و زيور گرايش يافت ، آن مخالفتها هم روى به ضعف نهاد . زيرا مىبايست قصور خلفا و امراء و مجالس و باغهايشان شكوهمند و فخيم گردد و اين بدون مدد گرفتن از هنر ميسر نبود . در آغاز از هنر ايرانى و يونانى و رومى و بيزانطى اقتباس كردند و عربهاى اندلس هم از هنر گوتى بهره گرفتند . هنوز زمانى دراز نگذشته بود كه اقتباس با ابتكار بياميخت و هنر اسلامى به صورت مستقل خود به وجود آمد . مسلمانان در ساختن تزيينات و نقوش و رسوم و تصاوير ظريف مهارت يافتند و در موسيقى به اوج هنرمندى و حذاقت فرارفتند . هنر اسلامى در مشرق و مغرب شكفتن گرفت و چه شكفتنى . هنر اسلامى در اندلس ، در قرن چهارم هجرى به اوج شكوفايى خود رسيد . بايد در نظر داشت كه مسلمانان اندلس بر ديگر امم اسلامى در ساختن تماثيل و صور سبقت داشتند . آنان از قرن سوم قصور و مجالس خود را با مجسمهها و نقوش حيوانات و درختان و پرندگان زينت مىدادند ولى تماثيل و صور آدميان با نوعى تحريم عام روبهرو بود . در عهد عبد الرحمان الناصر ( 30 - 350 ه ) هنر اندلس گام ديگرى برداشت و مجسمهها و تصاوير انسانى را هم به كار گرفت و قصرها و مجالس خلفا را بدان زينت داد . عصر الناصر همچنان كه بزرگترين اعصار دولت اسلامى در اندلس است بزرگترين اعصار هنر اندلسى هم هست . قصر بزرگ قرطبه تا عهد عبد الرحمان الناصر مورد توجه خاص همهء امراى بنى اميه بود ولى الناصر ترجيح داد كه براى خود شهركى سلطنتى بسازد كه آيت فخامت و زيبايى باشد . پس مدينة الزهراء و قصور آن و مجالس شكوهمند آن را احداث كرد و انواع زيورها بياراست و هر فن بديعى كه مىشناخت در آن به كار برد . نقاشيها و مجسمههاى مدينة الزهراء بديعترين چيزى است كه هنر اسلامى در اندلس ، ابداع كرده بود . در اينجا مجال آن نيست كه در وصف عظمت هنرى الزهراء سخن گوييم بلكه خواننده را به آنچه