محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

449

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

نيز به رنده مهاجرت نمود و ابن الحكيم به سال 660 ه در رنده متولد گرديد . او در جوانى در ايام سلطان ابو عبد اللّه معروف به الفقيه به رنده آمد و از سوى سلطان به دبيرى ديوان انشاء برگزيده شد . پس از مرگ سلطان وزارت پسرش سلطان ابو عبد اللّه محمد مخلوع را بر عهده گرفت و در كنار وزير پيشين او ابو سلطان عزيز الدانى به كار پرداخت . چون ابو سلطان بمرد ، ابن الحكيم به انفراد به ادارهء امور مشغول شد و به ذو الوزارتين ملقب شد ، زيرا كتابت و وزارت را جمع داشت . ابن الحكيم مدتى وزارت كرد تا آنگاه كه در غرناطه بر ضد سلطان ابو عبد اللّه فتنه افتاد . در اين شورش در روز عيد فطر سال 708 ه / 1308 م - چنان كه در جاى خود گفتيم - ابن الحكيم كشته شد . ابن الحكيم شاعرى توانا و خطيبى گشاده‌زبان بود . ابن الخطيب در « الاحاطه » او را به صفاتى چون عالم و صاحب مكارم اخلاق و كريم النفس و بخشنده و بلندهمت و كاتب بليغ و اديب و شاعر ستوده است . « 27 » ابن الحكيم به مشرق سفر كرد و از مشايخ آن سامان علم آموخت . از سخن اوست : ما احسن العقل و آثاره * لو لازم الانسان ايثاره يصون بالعقل الفتى نفسه * كما يصون الحر اسراره لا سيما ان كان فى غربة * يحتاج ان يعرف مقداره و نيز از اوست : الا و اصل مواصلة العقار * و دع عنك التخلق بالوقار و قم و اخلع عذارك فى غزال * يحق لمثله خلع العذار قضيب مائس من فوق دعص * تعمم بالدجا فوق النهار و لاح بخده الف و لام * فصار معرفا بين الدرارى . پسرش ابو بكر محمد بن الحكيم نيز از اعلام ادب و شعر بود و چون پدر به وزارت رسيد . از اساتيد او ابن الخطيب بود . در ادبيات كتابى تأليف كرده به نام « الموارد المستعذبه » . « 28 »

--> ( 27 ) . رجوع كنيد به الاحاطه ج 2 / ص 279 ( 28 ) . رجوع كنيد به الاحاطه ج 2 / ص 278 - 303 . نفح الطيب ج 2 / ص 7 - 9 و ج 3 / ص 258 - 263 .