محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

438

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

تأسيس كند . به سبب هرج‌ومرج سياسى كه در اين روزها اندلس را فراگرفته بود حركت ادبى دچار ركود و پراكندگى شده بود و ادبا و متفكرين گرفتار محنت آثار و نتايج آن شده بودند . در اين هنگام بسيارى از نويسندگان و علمايى كه سرنوشت ناميمون مملكت خود را چشم مىداشتند و در پى محيطى آسوده و مطمئن بودند از اندلس مهاجرت كردند . از اين جمله بودند شيخ محيى الدين بن العربى المرسى قطب نامدار تصوف و ابن البيطار مالقى و ابن الابار القضاعى و ابن حمدون الحميرى نحوى و ابن سعيد اندلسى و بسيارى ديگر كه يا به مشرق سفر كردند و يا از دريا گذشته در مغرب سكونت گزيدند . قرن هفتم هجرى / سيزدهم ميلادى ، با حوادث و فتنه‌هايى پىدرپى بر اندلس طلوع كرد ، در حالى كه آن جنبش فكرى كه آغاز شده بود اكنون حيران و سرگردان و رنگ‌باخته شده در كنف حمايت دولتها و اماراتى كه خود از پاىبست ويران بودند به حيات خود ادامه مىداد . اكنون به ذكر برخى از اعلام انديشه و ادب در اين مرحلهء پرآشوب كه حوادث آن دولت غرناطه را پايه‌گذارى كرد مىپردازيم . و اين در واقع چيزى نيست جز حلقهء اتصالى ميان عصرى كه اندلس بزرگ به پايانش آورده بود و عصرى كه در زندگى نوين او آغاز شده بود . شعر و ادب در اين عصر جنبش ادبى در عنفوان خود بود و دولت نظم و نثر مكان رفيع خويش اشغال كرده بود . حوادث دردناكى كه بر اندلس گذشته بود شاعران را سخت تحت‌تأثير خود قرار داده بود آن‌سان كه اندلس از سوگنامه‌ها و مراثى پر شده بود . المقرى در كتابهاى خود « نفح الطيب » و « ازهار الرياض » بسيارى از آنها را نقل كرده است . از اعلام شعر در اين عصر عبارتند از يكى : على بن احمد بن حريق ، شاعر بلنسى است كه در سال 622 ه / 1227 م درگذشته است . وى شاعرى توانا بود با اشعار بسيار . شعرش در اندلس رواج بسيار يافت .