قضاى قرطبه يافت و بيست و پنج سال همچنان در سايهء حكومت موحدين در اندلس و مغرب صاحب مشاغل قضا و امور ادارى بود و هم طبيب خاص ابو يعقوب يوسف . سپس طبيب خاص پسرش ابو يوسف يعقوب المنصور . بعضى از دشمنان ، او را به زندقه متهم كردند و به اندلس تبعيد نمودند كه در قرطبه بماند و تحت نظر قرار دادند . در اواخر عمر مقام پيشين خود بازيافت و بار ديگر به مراكش دعوت شد زيرا مورد عفو سلطان ابو يوسف يعقوب المنصور واقع شده بود . بزرگترين آثار ابن رشد شروحى است كه به فلسفه ارسطو نوشته است ، در منطق و ما بعد الطبيعه . آثار او از اوايل قرن سيزدهم ميلادى به لاتينى ترجمه شد و كليد تحقيقات ارسطويى در قرون وسطا گرديد . فلسفهء ارسطو پيش از آنكه ابن رشد به شرح آن پردازد غامض و تاريك بود . شروح ابن رشد اساس بسيارى از مباحث فلسفه در ايام شكوفايى عصر رنسانس شد . مورخان فلسفه مىگويند فلسفه نظرى اروپا آن قدر كه از عرب و فلسفهء عربى بهره گرفت از قسطنطينيه كه ميراث فلسفهء يونان را به وديعت داشت بهره‌مند نشد . ابن رشد در طب كتاب « الكليات » را تأليف كرد كه از مهمترين آثار پزشكى در قرون وسطا بود . اين كتاب از اوايل قرن سيزدهم به زبان لاتينى و ديگر زبانهاى اروپايى ترجمه شده است . ابن رشد را كتب و رسالات ديگرى است در مباحث كلامى و فلسفى . در عصر موحدين فلسفه وضع پرخطرى داشت . ديديم كه بر سر ابن رشد چه آمد و به سبب داشتن آراء فلسفى به زندان افتاد . ديگر از قربانيان اين عصر متفكر ديگر اندلسى ابن حبيب اشبيلى بود كه به سبب آراء فلسفىاش در ايام المأمون بن المنصور به زندقه متهم گرديد و به قتل رسيد . « 1 » فلسفه در ايام موحدين همتاى الحاد و زندقه بود و خطرى به حساب مىآمد كه بسيارى از متفكرين آن عصر به آن گرفتار آمدند . در اين ايام در كنار اين دانشمندان گروهى از اقطاب ادب و شعر پديد آمدند ، چون

--> ( 1 ) . المقرى : نفح الطيب ج 2 / ص 138 .