يافت . * * * مىتوانيم بگوئيم كه از آن هنگام كه شورش محمد بن سعد بن مردنيش با وفات او به سال 567 ه / 1172 م در مشرق اندلس پايان گرفت موحدين بر مملكت مرسيه مستولى شدند و سراسر اندلس را در زير فرمان خود درآوردند ، گرايشهاى ملى اندلسى فروكش كرد و اندلس فرمانبردار حكم سروران تازه‌اى كه از آن سوى دريا آمده بودند گرديد . موحدين توانستند پايه‌هاى سلطهء خود را در شبه جزيرهء اندلس در مدت نيم قرن استوارى بخشند . دربار موحدين در اشبيليه نيك درخشيد . اين شهر پايتخت موحدين در اندلس شد . موحدين در استحكام آن كوشش فراوان به خرج دادند و با برآوردن قصرهاى پرشكوه بر زيبايى آن درافزودند . در اشبيليه و ديگر شهرهاى اندلس كاخها و مساجد و دژها و پلها و باروهاى بسيار احداث كردند . در دربارهاى موحدين خواه در اشبيليه و خواه در مغرب جماعتى از اعلام فقها و علما و دبيران و شاعران گرد آمدند . حكام و عمال موحدين نيز در كنار خود گروهى از اقطاب بيان و تفكر اندلسى را گرد آوردند و وزيران و دبيران و پزشكان خود را از ميان آنان برگزيدند . علما و فلاسفهء بزرگى چون ابن طفيل و ابن زهر و ابن رشد در دربار خليفهء موحدى خدمت مىكردند . بدين‌گونه كار اندلس در سايهء حكومت موحدى به مدت نيم قرن استقامت پذيرفت . موحدين در درون امپراطورى عظيم خود در مغرب به استحكام پايه - هاى دولت خويش و قمع عصيانهاى محلى سرگرم بودند . بويژه با بنى غانيه در مبارزه بودند و مىخواستند به شورشها و حركات ويرانگرانهء ايشان در افريقيه پايان دهند . زيرا شورشهاى بنى غانيه گاه‌گاه چنان اوج مىگرفت كه نزديك بود سلطهء موحدين را در افريقيه براندازد . آنگاه عصر خليفه الناصر - ابن المنصور فرا رسيد و حملهء مشئوم او به اندلس و سپس شكست دردناك جنگ عقاب در سال 609 ه و عواقب آن‌كه منجر به ضعف سلطهء موحدين در شبه جزيره گرديد .