« آن نضوج عقلى كه در اسپانياى اسلامى به وجود آمده بود و توانست دو اثر مهم يكى در تاريخ اديان ( الفصل ) و يكى در علم لغت ( المحكم ) پديد آورد حتى تا قرن نهم در اروپا به وجود نيامده بود . » « 17 » ديگر از علماى بزرگ اندلس علامه ابن عبد البر است . نام او ابو عمر يوسف ابن عبد اللّه النميرى القرطبى است . در سال 368 ه / 978 م متولد شد . بخشى از زندگى خود را در دانيه و بلنسيه و شاطبه گذرانيد ؛ سپس به دربار بنى الافطس در بطليوس پيوست . المظفر بن الافطس او را قاضى اشبونه نمود . آنگاه به شنترين رفت و در سال 463 ه / 1071 م در آنجا درگذشت . ابن عبد البر را تأليفات بسيارى است . مشهورترين كتابهاى او بهجة المجالس و انس المجالس است . شعرش به استوارى و استحكام معروف است . پسرش ابو محمد عبد اللّه بن عبد البر در دربار بنى عباد مىزيست « 18 » و ما در جاى خود از آن حكايت كرديم . اكنون پس از بيان احوال علماى بزرگ اندلس به ذكر دو تن از امراى عصر ملوك الطوايف مىپردازيم . ايندو يكى مجاهد العامرى صاحب دانيه و ديگرى ابو عبد الرحمان بن الطاهر صاحب‌مرسيه است . مجاهد در لغت و علوم قرآن سرآمد همگان بود و دربارش مجمع گروهى از مشاهير علماى زمان . از اين گروه يكى ابن سيده بود . ابو عبد الرحمان الطاهر نيز از بزرگترين علما و دبيران اندلس در عصر ملوك الطوايف بود . معاصر او ابن بسام در كتاب خود الذخيره علم و ادب او را ستوده و از جمال و رونق رسائل او حكايت كرده است . عصر ملوك الطوايف علاوه بر اين نهضت ادبى و فكرى همه‌جانبه از حيث تحقيقات علمى نيز در ميان ديگر اعصار ممتاز است . در اين عصر جمعى از بزرگان رياضيدانان و منجمان ظهور كردند . تحقيقات اينان منبع مهمى براى بهره‌گيرى علماى مغرب‌زمين بوده است . يكى از اين علما زرقالى قرطبى است صاحب جداول فلكى مشهور و ديگر ابو القاسم اصبغ بن السمح كه در هندسه و نجوم سرآمد بود و در هندسه و زيج فلكى كتابهاى مهمى از او باقى مانده است . و نيز ابو الوليد هشام الوقشى كه در

--> ( 17 ) . . 18 . p , . dibI : ladiP . M . R ( 18 ) . المقرى : نفح الطيب ( به نقل از رسالهء ابن حزم : فى ذكر علماء الاندلس ) ، ج 2 / ص 131 .