محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

318

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

تميم الكدالى ، عمر بن سليمان المسوفى و مدرك التلكانى را به فرماندهى اين چهار لشكر برگزيد و هريك را پنج هزار سپاهى داد و آنان را در مقدمهء لشكر خود قرار داد و به اطراف مغرب فرستاد و خود فرماندهى باقى سپاه را به عهده گرفت و از پى ايشان در حركت مىآمد . اين لشكرهاى مرابط به نبرد با قبايل مخالف مخصوصا مغراوه و زناته و بنى يفرن روانه شدند و سراسر آن مناطق را زير پى سپردند . برخى از قبايل مقاومت مىكردند تا منهزم و مغلوب مىشدند و بعضى تسليم شده ، به اطاعت درمىآمدند . هنوز چند ماهى نگذشته بود كه بيشتر نواحى جنوبى و ميانى سرزمين مغرب به تصرف يوسف بن تاشفين درآمد . يوسف در اواخر سال 454 ه پيروزمندانه به اغمات بازگرديد . در اين هنگام كارش سخت بالا گرفته و هراسش در دلها افتاده و آوازه‌اش در همه‌جاى مغرب پيچيده بود . يوسف بن تاشفين به اين انديشه افتاد كه شهرى بنا كند تا مركز لشكريان و خزانهء ذخاير او شود . مكان اين شهر در ناحيه‌اى در شمال اغمات معين شد . اين اراضى از آن چند تن از افراد قبيلهء مصموده بود . يوسف آن زمينها را از آنان خريد و طرح بناى قصر و مسجدى را افگند . در بناى مسجد ، خودش نيز چون يكى از كارگران كار مىكرد . بناى اين شهر در سال 454 ه / 1062 م آغاز گرديد و بدين‌گونه شهر مشهور مراكش زاده شد . مراكش نامى بود كه قبلا بر اين مكان اطلاق مىشد و معنى آن به زبان مصموده « به شتاب برو » است ؛ زيرا مكمن دزدان و راهزنان بود . يوسف مركز مملكت خود را در قلب بلاد مصامده قرار داد ؛ زيرا اينان از ديگر قبايل مغرب به‌شمار بيشتر و به قوت افزونتر بودند و اكثر سپاهيان او از اين قبايل بودند . علاوه بر آن ، اين مركز جديد در پناه كوه درن يكى از سلسله جبال اطلس واقع شده بود . يوسف پيش از آنكه باروهاى شهر را بسازد در درون خيمه‌هايى كه در آنجا برپا كرده بود فرود آمد . آنگاه خانه‌ها و كاخها را برآوردند . مردم نيز براى خود خانه‌هايى ساختند و چاههايى كندند . ولى بناى مراكش و كشيدن باروهاى آن در عهد على بن يوسف بن تاشفين تكميل شد و اين امر در سال 526 ه تحقق يافت . بخشى كه يوسف از شهر عظيم مراكش بنا كرده بود همان بخشى است كه به سور الحجر معروف است و تا جامع الكتبيين ادامه دارد و امروز آنجا را السجينه گويند . مراكش در مدتى اندك بزرگترين و مهمترين شهرهاى مغرب شد و جز دولت بنى مرين پايتخت همهء دولتهايى شد كه در مغرب به وجود آمدند