محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
177
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
المعتصم بن صمادح به عذر ناتوانى و سالخوردگى در واقعهء زلاقه همراه امير المسلمين نبود ، ولى سپاهيانش به فرماندهى پسرش معز الدوله در اين نبرد شركت داشتند . المعتصم پس از اين ، چند سال ديگر زندگى كرد . آلفونسوى ششم پس از شكست سختى كه در نبرد زلاقه خورد ، به زودى به اشتباه خود پىبرد و بهتر آن ديد كه تجاوز خويش از ناحيهء شرقى اندلس آغاز كند كه هم امارات كوچكترند و هم اميران ناتوانتر . سپاهيان قشتاله در دژ استوار لييط « 25 » واقع ميان مرسيه و لورقه آمادهء پيكار بودند و نواحى نزديك به خود را مورد حمله قرار مىدادند . امير المسلمين پس از پايان نبرد زلاقه به مغرب بازگرديد . چون از پريشانى اوضاع اندلس و تجزيهء آن پس از رفتن خود و شدت گرفتن تجاوزات مسيحيان در منطقهء شرقى خبر يافت بازگرديد . در سال 481 ه با سپاهيان خود از دريا گذشت و به اندلس درآمد . سپاهيان اندلسى و سپاهيان مرابطى دست به دست هم دادند و دژ لييط را محاصره كردند . ابو يحيى المعتصم از كسانى بود كه به سبب نزديك بودن دژ لييط به اراضىاش در اين مشاركت پيش قدم شده بود . مسيحيان در نواحى مرزى مملكت او پىدرپى دست به حمله و كشتار و تاراج مىزدند . محاصرهء دژ چهار ماه مدت گرفت و مسلمانان با وجود كثرت سپاهيان موفق به تسخير آن نشدند ؛ از اينرو پس از آنكه بيشتر مدافعانش را نابود كردند دست از محاصره برداشتند . آلفونسو نيز كه دفاع از آن را مشكل مىديد تخليهاش كرد . المعتصم بن صمادح در ماه ربيع الاخر سال 484 ه / 1091 م پس از چهل و يك سال حكومت بمرد و پيش از آنكه ديده از جهان فروبندد نشانههاى پايان ناميمون حكومت خويش در افق مشاهده كرد ، از اين قرار كه يوسف بن تاشفين براى بار سوم در سال 483 ه از دريا گذشت ؛ اما اين بار نه براى يارى امراى طوايف ، بلكه براى پايان دادن به حكومت ايشان . در اين حمله از امارت غرناطه آغاز كرد و بر آن مستولى شد ؛ سپس سپاه خود به اشبيليه فرستاد تا دولت بنى عباد را سرنگون كند . در باب سقوط المريه دو روايت است . يكى آنكه مرابطون خود آن را محاصره كردند و بيشتر دژهايش را گرفتند و المعتصم را تحت فشار قرار دادند . و او در آن ايام در بستر بيمارى افتاده و منتظر فرارسيدن مرگش بود و مشهور است كه در آن حالت اين عبارت بر زبان
--> ( 25 ) . به اسپانيايى odelA . هنوز ويرانههاى اين دژ برجاست .