محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
158
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
المعتضد بن عباد پيوسته به سرزمينهاى او تجاوز مىكرد و شهرها و روستاها و مزارع را آتش مىزد . چون عماد الدوله دريافت كه از رويارويى با او عاجز است و نمىتواند از امارت خود دفاع كند به المعتضد بن عباد نامه نوشت و امان خواست كه به مسالمت قلمرو خويش به او واگذارد و خود به اشبيليه رود و در تحت حمايت او بسر آورد . المعتضد اين خواست او بپذيرفت . عماد الدوله دژ مورور را با ديگر دژهايى كه به آن وابسته بود به او تسليم كرد . اين واقعه در سال 458 ه / 1066 م اتفاق افتاد . بدينگونه حيات مملكت كوچك بنى دمر نيز پايان گرفت و به اعمال مملكت وسيع اشبيليه پيوست . عماد الدوله با زن و فرزند و اموال به اشبيليه رفت . المعتضد در اكرام او مبالغه كرد و در كار او گشايش داد . عماد الدوله تا سال 468 ه كه رخت از جهان بربست در آنجا مىزيست . 4 دولت بنى خزرون در اركش دولت بنى خزرون چهارمين امارت از امارات كوچك بربرها در اين منطقه است . بنى خزرون از قبيلهء يرنيان يا ارنيان زناتهاند . زعيم ايشان ابو عبد اللّه محمد بن خزرون بن عبدون الخزرى است . او نيز چون ديگر زعماى بربر در عصر دولت عامرى به اندلس مهاجرت كرد . در ايام فتنه در شهر قلشانه در ولايت شذونه نزديكى اركش در سال 402 ه بر صحنهء سياست ظاهر شد . آنگاه شهر استوار اركش را تصرف كرد و در آنجا حكومتى تشكيل داد مستقل ، شامل نواحى مجاور و عماد الدوله لقب يافت . محمد بن خزرون جسور و سلحشور و خونريز بود و مردم از او مىترسيدند . تا سال 420 ه / 1029 م كه بمرد بر آن منطقه حكومت مىكرد . پسرش عبدون بن خزرون پس از او به جايش نشست . بلاد مجاور اركش و قلشانه و شريش با او بيعت كردند . حكومتش بيست و پنج سال مدت گرفت تا در اشبيليه در توطئهاى كه المعتضد بن عباد براى قتل او و همتايان ديگرش محمد بن نوح الدمرى و ابو نور بن ابى قره ترتيب داده بود كشته شد . اين واقعه - چنان كه پيش از اين گفتيم - در سال 445 ه / 1053 م اتفاق افتاد .