غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )
687
تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )
برف خفته بود و از هيچ طرف اثر قدم او نمىنمود و من متحير شده اسب بدانطرف راندم و آن بزغاله را برگرفته بقاش زين رسانيدم در آن اثنا دست من بميان هردو پاى او در آمده ديدم كه خصيتان او در غايت بزرگيست به زبان تعجب با خود گفتم كه ( نى الغه مايه لارى بار ) بزغاله روى بازپس كرده گفت كه پيش ( باتمان بولغاى لا ) جرم هراس بيقياس به من راه يافته بزغاله را دور انداختم و در غايت سرعت به طرف ديگر تاختم ذكر بعضى از غرايب اوصاف و امور كه منقولست از حيوانات آبى و وحوش و طيور در عجايب البلدان مسطور است كه در نيل مصر سه جانور است كه در ساير انهار و بحار نيست قرش و نهنك و فرس البحر اما قرش جانوريست مربع بهيأت وزغ كه طول و عرض او يك گز باشد و نقطههاى گرد ملون بر بدن دارد و راكبان كشتى و مسافران دريا از وى بغايت هراسان باشند و وى را براى طعمه در آب اندازند تا به خوردن مشغول شده از قصد كشتى تقاعد ورزد اما نهنك جانوريست كه در اندامش يكسوراخ دهان بيش نيست و خوردن و بچه آوردن و فضله افكندن او از همان منفذ است در رسالة الصيد كه تصنيف جناب شيخ الاسلامى مولانا سيف الدين احمد التفتازانى است در سلك تحرير انتظام يافته كه نهنك به صورت سوسمار است و دهان گشاده دارد و زباندراز و شصت دندان نيش در فك اعلى دارد و چهل دندان نيش در فك اسفل و در ميان هردو دندان نيش آن دندان خورد چهار گوشه است و بعضى گفتهاند كه نهنك را هشتاد دندان نيش است چهل در بالا و چهل در پايان و چون نهنك جانورى را در دهن گيرد دندانهايش از يكديگر گذشته مشبك شود و اصلا آن جانور را خلاصى ممكن نباشد و پشت نهنك شبيه به پشت سنكپشت است و و آهن بر وى كار نكند و نهنك را چارپايست و دمدراز گاه باشد كه طول آن بده گز رسد و پهنايش به دو گز و نهنك را نتوان كشت مگر از زير بغلش و او هرگاه خواهد كه جفت شود از دريا بيرون آيد و ماده را بر پشت خويش اندازد و تخم در خشكى كند از بچگان آنچه به آب رود نهنك شود و آنچه در خشكى ماند سقنقور گردد و ايضا در رسالهء مذكوره مذبور است كه چون شكم نهنك از فضلات پر شود از آب بيرون آمده دهان باز كند و مرغكى كوچك به دهان وى درآيد و آنچه از اندرونش بيرون آيد بخورد و آن مرغك را چيزى است بر سر مانند خار هرگاه نهنك دهان خود برهم نهد آنخار در كامش خليده باز دهان بگشايد اما فرس البحر جانوريست كه سر و گردنش بمثابه گاو ميش است و شش ناب مانند دندانهاى خوك از دهانش بيرون آمده