كوهيست كه از بسيارى حيات و عقارب صعود بر آن امكان ندارد در عجايب البلدان مسطور است كه عود در قم اصلا بوى ندهد و نزديك به آن شهر وادى است كه آنجا يوز بسيار باشد . نهاوند شهريست قديم و زعم صاحب عجايب البلدان آنكه آن بلده از بناهاى نوح است عليه السلام و نامش دراصل نوح آوند بوده كه بكثرت استعمال نهاوند شده گويند كه در كوه نهاوند سنگى است عظيم و هركس را غايبى باشد و يا مريضى و خواهد كه از خاتمت حالش وقوف يابد نزديك به آن سنك رود و به نيت استكشاف احوال آن كس شب آنجا بسر برده البته سرانجام مهمش را بخواب بيند و اين معنى تخلف نكند . همدان شهرى عظيم الشان و بلدهء رفيع البنيان است هواى خوب و آبى مرغوب دارد در عجايب البلدان مسطور است كه در ازمنهء سابقه هواى همدان در غايت سردى بوده و يك نيزه‌وار در آنديار برف مىافتاده سليمان عليه السلام صخره جنى را گفت كه حيلتى ساز كه شدت برودت و كثرت بارندگى درين سرزمين كمتر شود و صخره شيرى سنگين ساخته بطلسم و بسيارى سرما و برف را از همدان مندفع گردانيد و بعضى از فضلا را عقيده آنكه طلسم مذكور از جملهء اعمال بلنياس حكيم است ( و اللّه اعلم بصحته ) . شهرزور نزديك بهمدانست و در آن بلده تاكى است كه سالى انگور بار آورد و سالى ديگر ميوهء سرخ رنك كه در بزرگى موازى جوزيست و مشهور چنانست كه در شهرزور رمد و آبله قليل الوقوع باشد . نينوى بر شرقى دجله بغداد نزديك بموصل واقعست صاحب تحفة الغرايب گويد كه در نينوى طاحونه‌ايست تمامى آلات و ادوات آن مجسم از سنك و چون آسيابان خواهد كه آن آسيا از گردش بازايستد بر زبان راند كه اسكن به حق يونس فى الحال ساكن گردد و هرگاه آسيابان از شغلى كه داشته باشد فراغت يابد گويد از مهم خود فارغ گشتم باز آسيا در حركت آيد . بغداد بعقيدهء صاحب عجايب البلدان داخل اقليم رابعست و بعضى ديگر از واقفان مسالك ممالك آنخطه را از جملهء بلاد اقليم ثالث شمرده‌اند و چنانچه در مجلد دوم مرقوم قلم خجسته رقم گشت بغداد را ابو جعفر منصور دوانيقى بنا نمود و مبلغ هژده هزار دينار در عمارت آن بقعه صرف فرمود مشهور است كه نوبخت منجم جهة بناء بغداد ساعتى اختيار كرده برج طالع را قوس نهاد و بعرض منصور رسانيد كه اين طالع دليل است بر وقوع وفور عمارات و طول بقاع و اجتماع خلايق درين شهر و ايمن بودن متوطنان اينجائى از تعرض اعدا و بهترين مدلولات اين ساعت آنست كه هرگز فوت خلفا درين شهر اتفاق نيفتد و منصور مسرور گشته گفت الحمد للّه على ذالك و فى الواقع اكثر اين احكام موافق تقدير افتاده زياده