غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )

62

تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )

اردو تعين فرمود و ارتق بعد از فوت برادر داعيهء استقلال پيدا كرده رايت مخالفت برادر ديگر برافراشت و سه نوبت بين الجانبين مقابله و مقاتله اتفاق افتاد دو كرت متعاقب قبلا قاآن ظفر يافت و سيم بار ارتق بوكا بديدن پيكر نصرت سرافراز كشته قبلا عنان بصوب ختاى تافته اما بالاخره بنابر عدم مساعدت و دولت اختلال باحوال ارتق بوكا راه يافته سلطنت قراقرم و كلوران بلكه تمامى مملكت چنگيز خان بر قبلاقاآن مسلم گشت و ارتق بپاى اضطرار نزد برادر صاحب اقتدار شتافته در چهار ديوارى كه از خار مغيلان ترتيب داده بودند محبوس گشت و بعد از انقضاى يكسال درگذشت و چون گلزار مملكت قبلاقاآن از خار نقار معاندان پيراسته شد چند نوبت لشگر بچين فرستان آن بلاد را در سلك ساير ممالك محروسه انتظام داد نزديك بدار الملك خانان ختاى كه آن را جيكدو ميگفتند ببناى شهرى وسيع و رفيع فرمان فرمود نظم اساسى بنزديك جيكدو نهاد * مرآن خطهء را نام ديد و نهاد در آن تختكه را يكى قصر ساخت * ز خاكش بسقف فلك برفراخت چو فردوس شد آن خجسته مقام * ستونهاش سيم و زمينش رخام گويند كه آن شهر را مربع بنا نهادند و طول هرديوارى از آن چهار فرسنك بود و مغولان آن بلده را خان باليق خان باليغ گويند و ايضا قبلا قاآن فرمان داد كه از درياى زيتون كه بندر هندوستان است جوئى كه طول آن چهل روزه راه بود حفر كرده آب بميان شهر خان باليق آوردند و تجار بحار در سفينها نشسته از هندوستان بختاى آمد شد مىنمودند و نفايس اجناس مىآوردند و مىبردند بناء على هذا باندك زمانى خان باليق بكمال معمورى و آبادانى رسيد و قبلا در ايام دولت خود چند نوبت با علماء اسلام معارضات فرمود و گاهى ايشان در مقام عداوت و احيانا در طريق عنايت سلوك مىنمود وفات قبلاقاآن در شهور سنهء ثلث و تسعين و ستمائه موافق ئيلان‌ئيل دست داد مدت عمرش هفتاد و سه سال بود و زمان سلطنتش سى و پنج سال و قبلاقاآن پيوسته چهار وزير مىداشت و يكى از جمله وزرايش امير احمد بناكتى است و ديگرى سنكه ايغورى و قبلا قاآن را دوازده پسر بودند و اسامى يازده نفر ازيشان به نظر رسيده برين موجب تورجى جيم كيم مسكقن توموغان از جابون خاتون بنت ايلچى نويان قيقرات قوريداى از تورقجين خاتون كه از قوم مركيت بود هوكاجى كه نسب مادرش بقوم دوربان مىپيوست قروجى كه مادرش را دور ماچين خاتون ميگفتند اباجى كوكجو كه نسبت مادر ايشان هوشجين نسبت تورقولى نويان بود از قوم هوشين توقتيمور كه در سن بيست سالگى وفات يافت توقان كه مادرش بابا خاتون نسبت توراقجين بود و مادر پسر دوازدهم قبلا از تسبو خاتون بنت ماجين كوركان بود و اللّه اعلم و احكم گفتار در ذكر اختلال احوال ارتق بوكا و بيان رفتن او بختاى نزد قبلا در آن اوان كه قبلاى قاآن از ارتق بوكا انهزام يافته بدار الملك خود شتافت حكم