فضل و ارباب انشا مولانا شهاب الدين عبد اللّه فامى كه مؤلف تاريخ قديم هراة است با عز الدين عمر معاصر بود و نوبتى در مدح او قصيده نظم نموده كه پنج بيت اول آن اين است بيت در عهد عز الدين عمر آن شاه مرغنى * ايام شد مساعد و اميد نشد غنى فرخنده خسروى كه زكحل سخاى او * دارد هميشه ديدهء حاجات روشنى خورشيد با ترفع و كردون با علو * با جاه او محقر و با قدر اودنى از هفت چرخ همتش ارچه بلندتر است * هستش صفت تواضع و علم و فروتنى بىهيچ شبهه روز سخا و كه مصاف * او راست بزم حاتمى و رزم بيژنى و در آن وقت كه عز الدين عمر بر حكومت دار السلطنهء هراة رقم اختصاص كشيد كوتوالى قلعه خيسار را ببرادر خويش تاج الدين عثمان مرغنى ارزانى داشت و چون تاج الدين عثمان فوت شد حكومت خيسار و بعضى از بلاد غور به پسر او ملك ركن الدين مرغنى تعلق گرفت و ملك ركن الدين كه جد مادرى ملك شمس الدين كرت است چون آثار اقبال در ناصيهء حال آن نبيرهء دولت‌مند مشاهده فرمود همگى همت بر تربيت او مقصور گردانيد و ملك شمس الدين در اندك زمانى بوفور فضل و دانش و شجاعت و سخاوت و ساير محاسن اخلاق از احكام آفاق منفرد و ممتاز گشت و چون ملك ركن الدين در وقت تسلط چنگيز خان بر ولايات ايران اظهار اطاعت و انقياد نموده بسنت بايلچيان آن پادشاه گيتى ستان خدمات پسنديده بجاى آورد چنگيز خان يرليغ فرستاده حكومت خيسار و غور و توابع را بر وى مسلم داشت و ملك هرگاه باردوى سلطان سلاطين چنگيز خان ميرفت شمس الدين محمد را همراه ميبرد و ملك شمس الدين محمد بواسطهء حدت فهم و وقوف برياساوتورهء مغولان نزد امرا و اركان دولت چنگيز خانيان اعتبار تمام يافت و ملك ركن الدين در شهور سنه ثلث و اربعين و ستمائه بجهان جاودان شتافت و ملك شمس الدين محمد را بعد از فوت جد بزرگوار در ديار خراسان و ساير بلاد جهان وقايع و حالات روى نموده در زمان سلطنت منكوقاآن بتركستان رفت و در يكى از معارك كه قاآن را با مخالفان دست داد آثار شجاعت و مردانگى بظهور رسانيده ملحوظ عين عنايت پادشاهانه گرديد و امارت مملكت هراة و غور و غرجستان و اسفزار و قراه و سيستان بوى مفوض گشته ملك بمسكن معهود مراجعت نمود و در باب عمارت و زراعت و معمورى شهر و ولايات اهتمام فرمود و از اولاد ابى بكر كرت هشت نفر در دار السلطنهء هراة حكومت كردند و ايام اقبال ايشان از زمان منكوقاآن تا محرم الحرام سنهء ثلث و ثمانين و سبعمائه كه امير تيمور گوركان آن بلده را مفتوح ساخت امتداد داشت و اول ايشان ملك شمس الدين محمد بن ابى بكر كرت است و آخر ايشان ملك غياث الدين پير على ولد ملك معز الدين حسين ذكر سلطنت ملك شمس الدين محمد بن ابى بكر كرت چون ملك شمس الدين محمد دوستكام و مقضى المرام از اردوى منكوقاآن بخراسان بازگشت بلدهء هراة را مركز دولت ساخت و ملك غرجستان سيف الدين و حاكم سيستان نصير الدين را كه با وى در مقام وفاق زندگانى نمودند بدست آورده بكشت و قلعهء بكر را كه