اگر مقدار اوقات كه هر خواننده‌يى براى جستجوى مطالب منظور خود از يك كتاب صرف مىكند در نظر بگيريم اهميت اين نوع فهارس و خدمتى كه فهرست‌نويسان براى عموم ارباب علم و ادب انجام داده‌اند به خوبى واضح مىشود و روشن ميگردد كه فهرست جامع هر كتابى بمنزلهء سالها عمر است كه بخوانندگان آن كتاب بخشيده باشند . دراين‌باره مثالى مىآورم تا مقصود من واضح‌تر شود : ابن خلكان براى ضبط تاريخ وفات ابو الوفاء بوزجانى دانشمند رياضىدان معروف ( متولد 328 متوفى 387 ) مدتى متجاوز از بيست سال متحير و سرگردان بود تا اتفاقا آن را در تاريخ كامل ابن اثير يافت و از انتظار بيست ساله بيرون آمد « 1 » اگر فهرست جامعى كه اروپائيان براى اين كتاب نوشته و در دسترس ما گذاشته‌اند در دست ابن خلكان بود متجاوز از بيست سال خودش در جهل و حيرت و كتابش ناقص و تهى جاى نمىماند ! اين بود معنى اينكه گفتم فهارس كامل در حكم اين است كه مدتى بر اعمار خوانندگان محقق علاوه كرده باشند . توفيق آقاى محمد دبير سياقى كه فهرست كتاب بهمت ايشان تهيه شده است و ساير جوانان ادب دوست زحمت‌كش را در ادامهء اين نوع خدمات گرانبهاى فرهنگى از خداوند خواستارم شكر اللّه مساعيهم . در خاتمه مطلبى را كه بارها در نوشته‌هاى خود گوشزد كرده‌ام اينجا باز تكرار مىكنم ، تا وقت نگذشته است بايد در احياء آثار مهم قديم و ايجاد تاليفات تازهء پرمغز سودمند بكوشيم كه عامهء اهل سواد خصوص طبقهء جوانان طبعا به خواندن

--> ( 1 ) - ذكرت تاريخ الولادة و اخليت يياضا لاجل تاريخ الوفاة لعلى اظفر به ثم انى وجدت تاريخ الوفاة فى تاريخ شيخنا ابن الاثير قد ذكرها فى هذه السنة المذكورة فالحقتها و كان بين شروعى فى هذا التاريخ و ظفرى بالوفاة اكثر من عشرين سنة ( ج 2 ص 197 طبع طهران )