عطا ملك جوينى
672
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )
و جان در تن نگاه دارد و اين هوس در ديگ دماغ به آتش طمع مىپخت و با خويش مىسرائيد : بكوش تا به سلامت به مأمنى برسى * كه راه سخت مخوفست و منزلى بس دور و روز و شب درين انديشه و تفكّر بود و فرجهء فرج و خلاصى و رخنهء امان و مناصى « 1 » مىانديشيد و روزگار از حسرت و ضجرت و رنّت « 2 » و گريهء او مىخنديد و به زفان معنى مىگفت كه : گر زفان تو رازدارستى * تيغ را با سرت چه كارستى ناگاه موكّلان حضرت چون مالكان و قابضان ارواح در رسيدند و گفت كه : ياران همه رفتند كنون نوبت تست : الا اى خيمگى خيمه فروهل * كه پيش آهنگ بيرون شد ز منزل « 3 » او را از خانه بر گردونى در كنار قراقورم بيرون آوردند . خويشتن را بيمار زار ساخته . از آنجا ازعاج « 4 » او واجب شمردند و بياوردند . چون به حضرت رسيد و يارغوچيان او را يارغو كردند هرچند گناه او از كفر ابليس مشهورتر بود امّا بعد از اقرار و اعتراف بر عقب ياران و شريكان روان شد و در آبشخور فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَ بِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ « 5 » سيراب گشت . و چون بعضى كه در مواضع ديگر بودند و هنوز نرسيده خاطرهها از شرّ خبث و عقيدت مكيدت ايشان ايمن و فارغ نشده برنكوتاى نوين را با ده تومان لشكر از جوانان دلاور و تركان با زهره و جگر به حدّ الغطاق و موتغاى و تورپلنك ؟ ؟ ؟ « 6 » كه ميان بيشباليغ و قراقورم است فرستادند تا از آنجا نركه به نركهء « 7 » قونغوران « 8 » اغول پيوندد كه در حدّ قياليغ است و او تا به كنار اترار نركه كشيده بود . و يكهنوين را به حدّ قرقيز و كمجهود « 9 » فرستاد با دو تومان مرد . و چون اغولغايمش و پسر او خواجه اغول هنوز نرسيده بودند به نزديك هريك از مادر و پسر ايلچيان رفتند پيغام آنك : « اگر شما را در اين كنگاج و انديشه با آن جماعت مشاركت نبوده است و با ايشان موافقت و مساعدت ، سعادت شما بدان منوط است و علامت اين آن خواهد بود كه به جانب حضرت مبادرت نمايند و
--> ( 1 ) - مناصى : گريختنها ، جمع مناص . ( 2 ) - رنّت : فرياد گريه . ( 3 ) - از منوچهرى دامغانى . ( 4 ) - ازعاج : از جاى بركندن . ( 5 ) - فاوردهم . . . پس همه را به آتش درآورد كه وارد شدن را بد جايگاهى است ( سورهء هود 11 / 98 ) . ( 6 ) - ضبط اين كلمه در متن اصلى ( تصحيح علّامه قزوينى ) به همين صورت است . ( 7 ) - نركه : حلقه ، صف . ( 8 ) - قونغوران : ظاهرا پسر آورده بن توشى بن چنگيز خان است . ( مص ) ( 9 ) - كمجهود : نام ناحيهاى در كنار رودخانه « كم كمچيوت » در مغولستان .