عطا ملك جوينى

863

تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )

در روز « 1 » روزگار برم بر بساط تو * زان پس شوم به خدمت سلطان روزگار درياست خاطر من و گوهر درو سخن * بر مجلس شريف تو گوهر كنم نثار شعرى كه خاطرم به معانى بپرورد * باشد يكى طويله پر از درّ شاهوار در قعر « 2 » و در شناختن شعرهاى خويش * بر همّت و كفايت تو كردم اختصار تا هست در زمانهء فانى بلند و پست * تا هست در . . . « 3 » گيتى عزيز و خوار بادى بلند و دشمن تو پست و سرنگون * بادى عزيز و حاسد تو خوار و خاكسار اقبال همنشين تو بالصّيف و الشّتا * توفيق رهنماى تو باللّيل و النّهار ( 67 - ) - ص 738 س 9 ، « تا شب چهارشنبه الخ » : چنان كه در مواقع خود در حواشى ذيل صفحات اشاره نموده‌ايم « 4 » چندين فقره از مندرجات اين فصل راجع به حسن صبّاح بعضى مطوّل و بعضى مختصر ( از جمله همين موضع ما نحن فيه الى يك صفحهء ديگر ) تقريبا به عين عبارت در نسخ معمولهء تاريخ ابن اسفنديار نيز مسطور است . و چون تأليف تاريخ ابن اسفنديار زمانا مقدّم بر تأليف جهانگشاى جوينى است ( تاريخ ابن اسفنديار در حدود 613 و جهانگشا در حدود 658 تأليف شده ) بالطّبع متبادر به ذهن چنانست كه يا جوينى اين فقرات را از ابن اسفنديار بايد نقل كرده باشد يا هر دو از مأخذى مشترك برداشته باشند . ولى محتمل است نيز كه يكى از قرّاء متأخّر اين فقرات را از تاريخ جهانگشاى جوينى جابه‌جا به مناسبت مقام به تاريخ ابن اسفنديار ملحق كرده باشد . و هركس اندك تتبّعى در اين كتاب اخير نموده و با وضع و ترتيب آن مأنوس باشد مىداند كه اين فقره نسبت به كتاب مزبور تازگى ندارد و الحاقيّات متأخّرين در آن كتاب فراوان است و در بعضى مواضع دنبالهء وقايع تا سنهء 750 يعنى تا قريب 140 سال بعد از عصر مؤلّف امتداد داده شده است . ( 68 - ) - ص 743 س 11 سحنه : سحنه كه در كتب مسالك و ممالك و غيره به املاى صحنه و صهنه نيز ملاحظه شده و هنوز نيز به همين اسم باقى است نام قريه‌ايست از توابع كرمانشاه در ده فرسخى مشرق آن شهر بر سر راه بين بيستون از طرف مغرب و كنگور از

--> ( 1 ) - كذا فى الأصل ( ؟ ) . ( 2 ) - كذا فى الأصل ( ؟ ) . ( 3 ) - يك كلمه اينجا در اصل نسخه محو شده است . ( 4 ) - مزيدا للتّوضيح تكرار مىكنيم كه مجموع فقرات مشتركه بين جهانگشا و تاريخ ابن اسفنديار از قرار ذيل است : جهانگشا ج 3 ص 194 س 4 - ص 195 س 10 ، و ص 198 س 10 - ص 199 س 7 ، و ص 202 س 9 - 11 ، و ص 203 س 7 - ص 204 س 12 ، ( مطابق متن قزوينى ) مطابق تاريخ ابن اسفنديار نسخهء كتابخانهء ملّى پاريس « ضميمهء فارسى 1432 » ورق b 154 - b 155 در فصل راجع به سلطنت حسام الدّولة شهريار بن قارن بن سرخاب مؤسّس سلسلهء دوّم از آل باوند .