عطا ملك جوينى

847

تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )

تصريح خود مؤلّف « 1 » در ص 733 كه شيركوه در هفتم ربيع الآخر سنهء اربع و ستّين و خمسمائة به قاهره رسيد و واضح است كه اگر ورود عساكر فرنگ به مصر به طبق نسخ جهانگشا در سنهء 554 بوده پس بايستى فاصلهء ما بين ورود عساكر فرنگ به مصر به محاصرهء قاهره و ورود عساكر شام به آن مملكت به مدد مصريّين درست ده سال تمام باشد ! و حال آنكه به اتّفاق مورّخين ورود عساكر شام به مصر فقط يكى دو ماه بعد از ورود عساكر فرنگ به آنجا بوده است چه شروع فرنگان به محاصرهء قاهره در دهم صفر سنهء پانصد و شصت و چهار بوده و ورود اسد الدّين شيركوه با عساكر شام به خاك مصر در اواخر ربيع الاوّل « 2 » همان سال و به قاهره چنان كه گفته شد در 7 ربيع الآخر . بارى غلط بودن متن از اوضح واضحات است و بيش ازين اطالهء كلام در آن باب بىفايده . و مخفى نماناد كه عساكر شام به سردارى اسد الدّين شيركوه از جانب نور الدّين محمود بن زنگى سه مرتبه از ديار شام به مصر آمدند : مرتبهء اوّل در ماه رجب سنهء پانصد و پنجاه و نه ، دوّم در ماه ربيع الآخر سنهء پانصد و شصت و دو ، و سوّم ( كه محلّ گفتگوى ماست ) چنان كه گفتيم در ماه ربيع الأوّل سنهء پانصد و شصت و چهار . و در هريك ازين سه بار عساكر فرنگ نيز مقارن ورود ايشان يا اندكى قبل يا بعد از ايشان به مصر ورود نمودند . در دفعهء اوّل و ثانى فرنگان به محاصرهء مصر نپرداختند چه در اين دو بار عساكر فرنگ نه به مقصد جنگ با مصريّين بلكه خود به استدعا و خواهش ايشان براى دفع عساكر شام و جنگ با اسد الدّين شيركوه به مصر آمده بودند كما هو مشروع فى كتب التّواريخ . ولى در دفعهء سوّم سپاه فرنگ به قصد جنگ با مصريّين و محاصرهء قاهره بود كه به مصر آمدند و مصريّين اين‌بار براى دفع فرنگان از نور الدّين محمود ابن زنگى پادشاه شام استعانت جستند و حتّى عاضد خليفه موىهاى زنان خود را در جوف مكاتيب براى نور الدّين فرستاد و پيغام داد كه اين موىهاى زنان من است در قصر من كه به تو استغاثه مىنمايند تا بيائى و ايشان را از چنگ فرنگ رهائى دهى . نور الدّين محمود نيز چنان كه معلوم است عساكرى جرّار به سردارى اسد الدّين شيركوه عمّ صلاح الدّين

--> ( 1 ) - و نيز تصريح ابو شامه در كتاب الرّوضتين ج 1 ص 156 و ابن خلّكان ج 2 س 559 در ترجمهء حال صلاح الدّين ايّوبى . ( 2 ) - زيرا به تصريح ابو شامه 1 : 158 قتل شاور هجده روز بعد از ورود عساكر شام به مصر وقوع يافت و قتل شاور چنان كه خواهد آمد در 17 ربيع الآخر بوده پس واضح است كه ورود عساكر شام به مصر در 29 يا 30 ربيع الأوّل خواهد بود .