عطا ملك جوينى
791
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )
جان را چو نيست وصل تو حاصل كجا برم * دل را كه شد ز درد تو غافل كجا برم و نيز اتّكالا به اين ابيات خواجه حافظ شيرازى در ضمن يكى از قصايد منسوبه به دو : من جرعه نوش بزم تو بودم هزار سال * كى ترك آبخور كند اين طبع خوگرم ور باورت نمىشود از بنده اين حديث * از گفتهء كمال دليلى بياورم گر بر كنم دل از تو و بردارم از تو مهر * آن مهر بر كه افكنم آن دل كجا برم فرض كرده بوديم ؛ زيرا كه وفات كمال الدّين اسماعيل بنا بر مشهور در سنهء 635 بوده و ترجمهء بهرامشاهى كليله و دمنه در حدود سنهء 540 يعنى قريب صدسال قبل از آن ، پس چگونه ممكن است شعرى از كمال اسماعيل در كليله و دمنه مذكور باشد . و بنابراين لابد بايد فرض كرد كه كمال الدّين اسماعيل بيت مزبور را بهعنوان تضمين در طىّ غزل خود آورده نه آنكه اصل شعر از خود او بوده است و چون بيت به غايت مشهورى در آن عصر بوده اشارهء به تضمين را نيز لازم نديده . و خواجه حافظ نيز ظاهرا يا بيت مزبور را به مناسبت وجود آن در غزلى مشهور از كمال اسماعيل از خود او پنداشته بوده يا آنكه شايد مراد وى از « كمال » شاعرى ديگر بوده از متقدّمين غير كمال اسماعيل اصفهانى معروف و اللّه اعلم بحقيقة الأمر . ( 4 - ) - ص 654 س 12 : انان كلران : انان و كلران نام دو رودخانه است در شمال شرقى مغولستان كه سرچشمهء آنها به كلّى نزديك يكديگر است و اكنون نيز با جزئى تفاوتى در تلفّظ به همين اسم موسوماند ، امّا « انان » كه در جامع التّواريخ گاه به همين املا و گاه اونن و گاه اونان ولى در نقشهها و كتب جغرافى جديد عموما به اسم اونن « 1 » مسطور است سرچشمهء آن در جبال كنتاى « 2 » است تقريبا به مسافت دو فرسخ و نيم در شمال سرچشمهء كلران . و جريان اونن عمده به سمت شمال شرقى است و طول مجراى آن قريب 120 فرسخ است كه ثلث آن در مغولستان و ما بقى در خاك روسيّه جارى است . و پس از آنكه چندين رودخانهء ديگر با آن منضمّ شده رودخانهء شيلكا « 3 » را كه يكى از شاخههاى اصلى شطّ معروف آمور « 4 » است تشكيل مىدهد . امّا كلران كه اكنون در كتب جغرافى جديد و نقشهها عموما به اسم كرولن « 5 » نوشته مىشود سرچشمهء آن نيز در همان جبال كنتاى سابق الذّكر است در دامنهء جنوبى آن . و ابتدا جريان آن به سمت جنوب است و سپس به طرف شمال شرقى منعطف شده مانند
--> ( 1 ) - Onon ( 2 ) - Kentai ( 3 ) - Chilka ( 4 ) - Amour ( 5 ) - Keroulen