659 بوده يعنى فقط يك سال بعد از آخرين تاريخى كه ذكر آن در جهانگشاى آمده ( يعنى سنهء 658 « 1 » ) جدّا مؤيّد صحّت اين احتمال است و مىرساند كه نسخهء مذكوره فوق‌العاده قديمى و به كلّى قريب العهد با تحرير اوليّه اين كتاب بوده است . و امّا نسخهء ح يعنى Supplement persan 2018 ( - فهرست بلوشه ج 4 نمرهء 2312 ) . چون اين نسخه فقط درين سنوات اخيره داخل كتابخانهء ملّى پاريس شده است لهذا براى راقم سطور در تصحيح جلد اوّل و دوّم اين كتاب استفاده از آن ممكن نشد چه در آن تاريخ هنوز كسى از وجود اين نسخه اطّلاعى نداشت . نسخهء حاضره به خطّ نسخ قديمى نسبتا خوش و به قطع خشتى عريض و محتوى است بر 319 ورق و تاريخ كتابت آن در 2 ربيع الأوّل سنهء 700 هجرى است ، و نسخه‌ايست كامل يعنى هر سه جلد كتاب است ولى مانند عدّهء بسيار قليلى از نسخ اين كتاب ( از جمله دو نسخهء د ه - رجوع شود به مقدّمهء ج 1 ص 89 - 86 متن و حاشيه ) در اين نسخه نيز جهانگشاى به دو مجلّد منقسم است نه به سه مجلّد به طبق اكثريّت نسخ معموله و جلد اوّل و دوّم كنونى روىهم‌رفته يك جلد محسوب شده است يعنى مجلّد اوّل و كاتب در آخر مجلّد دوّم حاليّه چنين نوشته : « تمام شد مجلّد اوّل از تاريخ جهان‌گشاى و صلّى اللّه على محمّد و آله » . و جلد سوّم كنونى بالطّبع جلد دوّم لابد محسوب مىشده گرچه بدين فقره تصريح نشده و كاتب در آخر جلد سوّم حاليّه فقط چنين نوشته : « فرغ « 2 » من تاريخ جهان‌گشاى ثانى ربيع الأول سنة سبع مائة الهلاليّة » . اين نسخه در صحّت و سقم متوسّط الحال بلكه جنبهء سقم و كثرت اغلاط آن غالب است ولى مع‌ذلك در تصحيح اين مجلّد حاضر بىنهايت مفيد واقع شد چه از مقايسهء دقيق اين نسخه با ساير نسخ كه به دست داشتم بر من واضح شد كه اصل و منشأ اين نسخه به كلّى غير اصل و منشأ ساير نسخ است و اين نسخهء حاضره با ساير نسخ مشاراليها به كلّى از دو خانوادهء مختلف منشعب شده‌اند و ما بين آن‌ها در تحرير عبارات و زياده و نقصان جمل و كلمات و غير ذلك از جزئيّات در اغلب مواضع اختلاف كلّى موجود است و چه بسا از مواضع مشكوكه يا محرّفهء مصحّفه كه در جميع همه حال به يكسان و عبارت فاسد و مطلب به كلّى نامفهوم بود به استعانت اين نسخه مقصود واضح و عبارت مصحّح گشت . يكى از مالكين قديم اين نسخه در دو صفحهء سفيد ما بين جلد دوّم و سوّم كنونى ( ورق 237 - 238 ) بعضى عبارات و اشعار به

--> ( 1 ) - رجوع شود به مقدّمه ج 1 ص 71 . ( 2 ) - كذا بدون ذكر فاعل فعل .