درس نهم 1 - شيعه در عصر خلفاى اوليه شيعه در عهد سه خليفه نخست - ابو بكر ، عمر و عثمان - داراى ويژگىهايى بود كه مىتوان آنها را به شرح زير بيان كرد : 1 - شيعه در دوره اين سه خليفه ، به جز روزهاى نخست پس از سقيفه ، با فشار چندانى روبه‌رو نبود . اگرچه مىتوان گفت كه بسيارى از شيعيان به دليل تشيّع‌شان از مناصب مهم محروم بودند . « 1 » 2 - بعد از سقيفه كه در رهبرى مسلمانان انشعاب به وجود آمد و مسلمانان به دو دستهء مهم تقسيم شدند ، اهل سنت در مشكل‌هاى علمى ، فقهى ، اعتقادى ، و . . . به خلفاى زمان و شيعيان به على عليه السّلام مراجعه مىكردند . مراجعه شيعيان در مشكل‌هاى علمى و فقهى و به‌طور كلى معارف اسلامى به ائمهء اطهار عليهم السّلام بعد از شهادت على عليه السّلام نيز تداوم يافت . علت اختلاف شيعيان با اهل سنت در فقه ، حديث ، تفسير ، كلام و . . . كه به تدريج در طول قرون پديد آمد ، همين است كه مراجع دينى اين دو دسته جدا بود . 3 - همچنان كه على عليه السّلام دورادور و به صورت غيررسمى با خلفاى وقت همكارى نظامى و سياسى ، در حد حفظ مصالح عالى اسلامى داشت ، « 2 » تعدادى از بزرگان شيعيان صحابه نيز با

--> ( 1 ) . چنان‌كه ابو بكر نخست خالد بن سعيد را فرمانده جنگ شام كرده بود . عمر به او گفت : مگر خوددارى خالد از بيعت و اتحادش با بنى هاشم را از ياد برده‌اى ؟ صلاح نمىبينم او فرمانده باشد . ازاين‌رو ابو بكر حكم فرماندهى خالد را پس گرفت و كسان ديگرى را به جاى او نصب كرد ، ( ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب : تاريخ يعقوبى ، منشورات الشريف الرضى ، قم 1414 ه ، ج 2 : ص 133 . ) ( 2 ) . مانند پيشنهاد على عليه السّلام به ابو بكر ، در مورد اعزام سپاه به سوى شام . ( ابن واضح ، احمد بن ابى يعقوب . -