مدائن بر خلاف كوفه و بصره ، مدائن شهرى است كه پيش از اسلام وجود داشته و سعد بن ابى وقّاص در سال 16 ه در عهد خلافت عمر بن خطاب آن را گشود . به قولى انوشيروان اين شهر را بنا نهاده است و اسم فارسى آن تيسفون بود كه يكى از پايتخت‌هاى ساسانيان به شمار مىرفت ؛ طاق كسرى نيز در آن واقع است ؛ به سبب اين‌كه از هفت محلهء بزرگ كه هركدام به اندازه شهرى بود تشكيل مىشد ، عرب‌ها به آن مدائن گفتند كه جمع مدينه است . البته با بنيان گذارى شهرهاى جديدى چون كوفه ، بصره ، واسط ، بغداد و سامرا رفته‌رفته اين شهر رو به ويرانى رفت . « 1 » مدائن يكى از شهرهاى شيعه‌نشين در قرن نخست ، دوم و سوم بوده است و اين به‌خاطر حكمرانى صحابيان بزرگوار شيعى سلمان فارسى و حذيفة بن يمان در آن سامان است . و از اين‌رو مردم مدائن از آغاز ، اسلام را از مجراى صحابيان شيعى پذيرا شدند . در قيام توابين نام شيعيان مدائن به چشم مىخورد . مسعودى مىگويد : « بعد از شهادت سليمان بن صرد خزاعى و مسيّب بن نجبه فزارى ، فرماندهى توابين را عبد الله بن سعد بن نفيل برعهده گرفت در اين حال شيعيان بصره و مدائن كه حدود پانصد نفر بودند و فرماندهانشان مثنى بن مخرمة و سعد بن حذيفة بودند ، با سرعت به جلو مىآمدند و سعى داشتند خود را به توابين برسانند ، ولى نرسيدند » . « 2 » پيوسته تشيّع بر اين شهر غالب بود ؛ ياقوت حموى مىگويد : « غالب بر اهل مدائن ، تشيّع بنابر مذهب اماميه است » . « 3 » جبل عامل يكى ديگر از مناطق شيعه‌نشين در قرن نخست هجرى ، جبل عامل بود . تشيّع مردم اين سامان زمانى شروع مىشود كه جناب ابا ذر را عثمان به شام تبعيد كرد ؛ مرحوم سيد محسن امين مىگويد :

--> ( 1 ) . ياقوت حموى ، شهاب الدين ابى عبد الله . معجم البلدان ، دار احياء التراث العربى ، بيروت ، ط اول ، 1417 ه ، ج 7 ، ص 221 و 222 و مسعودى ، على بن الحسين . مروج الذهب ، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات ، ج 1 ، بيروت 1411 ه ، ص 267 . ( 2 ) . مسعودى ، على بن الحسين . همان ، ج 3 ، ص 109 . ( 3 ) . ياقوت حموى ، شهاب الدين ابى عبد الله . همان ، ص 222 .