دانشگاه جعفرى امام صادق عليه السّلام باتوجه به فرصت سياسى مناسبى كه پديد آمده بود ، دنباله نهضت علمى پدرش را گرفت و حوزه گسترده و دانشگاه بزرگى پديد آورد كه آوازه‌اش در آفاق پيچيد . شيخ مفيد مىنويسد : « به‌قدرى علوم از آن حضرت نقل شده كه زبان‌زد مردم گشته و آوازه آن همه‌جا پخش شده است . از هيچ‌يك از افراد خاندان پيامبر به اندازه او علم و دانش نقل نشده است » . « 1 » امير على دربارهء حضرت مىنويسد : « اين‌كه مباحث‌ها و مناظره‌هاى فلسفى در تمام مراكز اسلامى عموميت پيدا كرد و هدايت و راهنمايىهايى كه در اين باب داده شد ، فقط به وسيله دانشگاهى بود كه در مدينه تحت‌نظر حضرت صادق عليه السّلام ، نبيره حضرت على عليه السّلام برپا و داير بوده است . او از دانشمندان بزرگ و داراى نظر دقيق و فكر عميق و سرانجام در تمام رشته‌هاى علوم آن دوره متبحر بوده است . در حقيقت اوست كه بنيانگذار دانشكده معقول در اسلام مىباشد » . « 2 » از اين‌رو دوستداران دانش و تشنگان معارف محمّدى صلّى اللّه عليه و إله گروه‌گروه از نقاط گوناگون سرزمين اسلامى ، به‌سوى آن امام همام شتافتند و از چشمه‌سار علم و حكمت او بهره‌مند شدند . سيد الاهل مىگويد : « در كوفه ، بصره ، واسط و حجاز هر قبيله جگرپاره‌هايش را به سوى جعفر ابن محمد عليه السّلام فرستاد ؛ بيشتر بزرگان عرب و مواليان فارسى به‌ويژه از اهل قم خدمت آن جناب رسيدند » . « 3 » مرحوم محقق در معتبر مىنويسد : « در زمان امام صادق عليه السّلام به حدى از آن حضرت علوم گوناگون منتشر شد كه عقول را حيران كرد . جماعتى از رجال نزديك به چهار هزار نفر از ايشان روايت كرده‌اند و با

--> ( 1 ) . شيخ مفيد ، محمد بن محمد بن النعمان . الارشاد ، ترجمه محمد باقر ساعدى خراسانى ، كتابفروشى اسلاميه ، تهران ، 1376 ه . ش ، ص 525 . ( 2 ) . امير على . تاريخ عرب و اسلام ، ترجمه فخر داعى گيلانى ، انتشارات گنجينه ، تهران ، 1366 ه . ش ، ص 213 . ( 3 ) . حيدر ، اسد . الامام الصادق و المذاهب الاربعة ، دار الكتاب العربى ، بيروت ، ط سوم ، 1403 ه ق