محمد بن حسين البيهقي
780
تاريخ بيهقى ( فارسي )
( 12 ) - محفورى : نوعى فرش ، نگاه كنيد به صفحهء 27 شمارهء ( 11 ) ( 13 ) - قالى : نوعى گليم پرزدار منقش ، سعدى در بوستان فرمايد : گر آزادهاى بر زمين خسب و بس * مكن بهر قالى زمين بوس كس ( نقل از لغتنامه دهخدا ) ص 638 ( 1 ) - كيش : بكسر اول و سكون دوم نوعى جامه كتانى ، خيش ( 2 ) - جبال : بكسر اول ناحيهء كوهستانى مركز ايران ( 3 ) - ديدارى : خوشنما و نيك منظر ، صفت نسبى از ديدار ، كيسه موصوف ( 4 ) - ثقه : بكسر اول معتمد ، مصدر بجاى صفت ( موثوق به ) ( 5 ) - موى در كار او نتوانستى خزيد : باصطلاح امروز مو لاى درز كارش نمىرود ، كنايه از پيوستگى كامل دو چيز و بمجاز در اينجا بمعنى خردهگيرى و اعتراض بر كار كسى ( 6 ) - وضيع : بفتح اول و كسر دوم فرودست مقابل شريف ( 7 ) - فردا روز : روز ديگر ، اسم مركب ( 8 ) - متهور : بىباك و بىپروا ، اسم فاعل از تهور ( 9 ) - دست او را گشاده كردند : به كنايه يعنى او را مطلق العنان كردند و آزاد گذاشتند ( 10 ) - مستأصل : از بيخ و اصل و ريشه بركنده ، اسم مفعول از استيصال مصدر باب استفعال ( 11 ) - اغرا : مخفف اغراء بمعنى برانگيختن مصدر باب افعال ( 12 ) - منهى : خبردهنده و خفيه نويس ، اسم فاعل از انهاء مصدر باب افعال و مخفف آن در فارسى انها ( 13 ) - بر : حرف اضافه براى مضادت يعنى بر عليه و بزيان ( 14 ) - بافراط : از حد درگذشته ، صفت پيشوندى ( 15 ) - آن شكست : مراد شكست دندانقان ( 16 ) - ملك مودودى : موصوف و صفت نسبى ، پادشاهى مودود بن مسعود ( 432 - 441 ) ( 17 ) - صاحبديوانى : عهدهدار عايدات مملكت شدن ( 18 ) - دارات : كروفر ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 633 شمارهء ( 6 ) ( 19 ) - برود : واقع شود و اتفاق افتد و انجام گيرد ( 20 ) - سربهسر : برابر و اين كنايه از امرى است كه زيان و سود او برابر باشد . . . ( لغتنامهء دهخدا ) ، قيد ( 21 ) - بجهد : رهائى يابد و خلاص شود ( از داورى روز جزا ) ( 22 ) - نيكوصدقه : صفت تركيبى ، مرد موصوف - صدقه : بفتح اول و دوم آنچه به نيازمندان در راه خدا دهند ص 639 ( 1 ) - آثارهاى خوش : آثار بسيار و دلپسند - آثار جمع اثر است و جمع بستن مجدد آن براى مبالغه و تكثير است يا آنكه بايد گفت در سياق فارسى گاه جمع عربى را مفرد شمرده و به فارسى جمع بستهاند ، نيز نگاه كنيد به صفحهء 201 شمارهء ( 6 ) ( 2 ) - مشهد : بفتح اول و سكون دوم و فتح سوم شهادتگاه ( 3 ) - علىّ بن موسى الرضا : امام هشتم شيعيان اثنىعشرى ( 4 ) - كدخداى فائق : پيشكار فائق از سرداران نوح بن منصور سامانى ( 5 ) - الخادم خاصه : خاصه خادم ، لقب فائق ، در صفحهء 165 زين الاخبار تصحيح حبيبى به صورت فايق الخاصة