3 - ريو اردشير « 1 » ؛ در اهواز : 4 - هرمزد اردشير يعنى سوق الاهواز « 2 » ؛ در سواد : 5 - به اردشير كه شهر غربى مدائن است 6 - استراباد « 3 » اردشير يعنى كرخ ميشان ؛ در بحرين : 7 - پسا ( ؟ ) اردشير يعنى شهر خطّ « 4 » ؛ در ( ناحيهء ) موصل : 8 - بوذاردشير يعنى حزّه . « 5 »

--> ( 1 ) - در منابع سريانى نيز به اين شكل آمده است . اين كلمه بعدها رىشهر ( به ياء مجهول ) شده است ( در عربى راشهر نيز نوشته شده است ) . امّا اين شهر رىشهر ( به ياء معلوم ) امروزى واقع در نزديكى بوشهر ( در سفرنامهء دلّاواله ج 3 ص 10 س 6 " Riscel " ؛ مقايسه شود با كتاب نيبور ، وصف عربستان ص 315 ) نيست كه ظاهرا در زمان پرتغاليان اهميّتى كسب كرده بود ؛ بلكه خيلى دور تر و در شمال غربى آن است ( رجوع شود به مقدسى ص 453 و مخصوصا اصطخرى ص 116 ) . ( 2 ) - رجوع شود به حاشيهء 3 صفحهء 43 همين فصل . در اينجا نام رسمى آن را ذكر كرده است كه در تلمود ( بابا بثرا ، ورق a 50 ) و كتب سريانى هم آمده است ( تاريخ شهدا تأليف رايت ص 10 ؛ كارنامهء شهدا تأليف السّمعانى ج 1 ص 41 ؛ كتابخانهء شرقى تأليف السّمعانى III , I , 133 b ؛ فهرست رايت ، در فهرست مواضع ذيل اين كلمه و غيره گاهى اندكى تحريف در آن راه يافته است ) . بعدها به صورت هرمشير درهم فشرده شده است ( رجوع شود به تعليق دخويه بر مقدسى ص 406 ؛ بلاذرى 383 ) . ( 3 ) - رجوع شود به صفحهء 43 ، زيرنويس شمارهء 5 . ابن قتيبه و سعيد بن البطريق و ياقوت « استرآباذ » مىنويسند و طبرى و سپرنگر فقط استاباذ ( و يا به هر نحو كه اين شكل را بتوان تلفظ كرد ) . شكل كلمه به درستى معلوم نيست . ( 4 ) - دربارهء « خطّ » رجوع شود به « جغرافياى قديم عربستان » تأليف سپرنگر در مواضع متعدد و مخصوصا بند 170 ( در كتاب السّمعانى III , I , 136 , . a و b 143 حطا آمده است ) . خط قسمت ساحلى بحرين است كه قطيف و عقير ( Adjeir ) در آن واقع است . قسمت اوّل نام فارسى اين شهر كاملا نامعلوم است . حمزه آن را بتن خوانده و توضيح داده است امّا صحت آن محلّ ترديد است . دينورى « فوران اردشير » گفته است . ( 5 ) - حزّه موضع قديمى است واقع در نزديكى اربلا و بارها در نوشته‌هاى نسطورى به عنوان يك مطران‌نشين مسيحى ذكر شده است . « بوذ » چندان قطعى نيست امّا حمزه نيز چنين آورده است ( ص 47 ) . امّا بعيد به نظر نمىرسد كه نام اين شهر از اردشير دوّم گرفته شده باشد كه پيش از سلطنتش « پادشاه حديب » ( آديابنه ، يعنى ناحيهء اربلا ) بوده است ( كارنامهء شهدا ج 1 ص 99 به بعد ) . از اينجا است كه ناحيهء موصل ( ابن خرداذبه ص 43 ، از روى قرائت نسخهء خطّى كه دخويه به من خبر داده است ) بوذ ( ؟ ، در نسخهء خطّى يويد ) اردشيران ناميده مىشد . به طور كلّى نبايد به اخبار مربوط به بناى شهرها اهميّت داد . رسم نامطلوب تسميهء جديد شهرها به نام شاهان و شاهزادگان در ميان ساسانيان رايج‌تر از امپراطورى روم بود . بسيارى از اين نام‌ها فقط به مدّت كوتاهى رايج مىشد چنان كه مردم نسل‌هاى بعد نمىتوانستند مكان نامهاى مذكور در روايات را تعيين كنند . دربارهء نامهاى ديگر دست‌كم اين ترديد حاصل مىشد كه بناى شهر را به كدام يك از