تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

494

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

به گفتهء مسعودى ( ج 2 ص 196 ) و ابن الاثير ( ج 1 ص 314 ) محلّ اين كشتار درست در نزديكى تيسفون ميان آب نهروان و موضع جازر بوده است . بنا بر اين علاوه بر اين كه عراق محل اصلى اين فرقه بوده است محلّ فاجعهء مذكور نيز بوده است . شايد اين نكته كه فردوسى گفته است حايز اهميّت باشد كه خسرو پشتيبانان روحانى خود را از ايالت پارس خواسته بود زيرا پارس تا قرن دهم مسيحى دژ مستحكم آئين پارسى بوده است . زمان فاجعه بايد پايان سال 528 يا آغاز 529 مسيحى باشد . مالالا آن را در فاصلهء زلزلهء بزرگ انطاكيه ( 29 نوامبر 528 ؛ اينديكسيون ششم « 1 » ) و تاخت‌وتاز منذر به سوريّه ( مارس 529 مسيحى ؛ اينديكسيون هفتم « 2 » ) گفته است . اگر ، برعكس ، ثئوفانس زمان اين حادثه را در سال 4 - 523 « 3 » مسيحى گفته است ناشى از ربط اشتباه‌آميزى است كه وى ميان اين حادثه يعنى تعقيب اين « مانويان » با تعقيب يوستين اول از مانويان برقرار كرده است . معروف است كه ثئوفانس سالهاى حوادث را ( نه به ندرت ) اشتباهى نقل مىكند . تاريخى كه ما گفته‌ايم ممكن است از

--> ( 1 ) - رجوع شود به ثئوفانس 272 و مقايسه شود با اوياگاريوس 6 / 4 كه به موجب آن اين زلزله سى ماه پس از زلزلهء 29 ماه مه 526 مسيحى بوده است ( مالالا ج 2 ص 140 ؛ اوياگاريوس 5 / 4 ؛ قصص سريانى لاند ج 3 ص 244 ) . ( 2 ) - رجوع شود به ثئوفانس ص 273 . در پايان سال 530 و يا آغاز سال 531 مسيحى منذر اسراى زيادى گرفته بود كه با دادن فديه‌هاى سبكى آزاد شدند . لاند در قصص سريانى ( ج 3 ص 247 ) ضمن توصيف تاخت‌وتاز منذر تاريخ آن را به دست نداده است . ميخائيل سيروس به طور غير مستقيم از اين منبع گرفته است . اشتباهات ميخائيل سيروس تقصير محرّر ارمنى كتاب اوست ( پاتكانيان ، ژورنال آزياتيك 1866 ج 1 ص 179 ) و اين مطلب از كتاب ابن العبرى گاه‌شمارى سريانى ص 84 ) معلوم مىگردد . ( 3 ) - او پيش از آن در وقايع سال 3 - 522 ( از اول سپتامبر 522 تا 31 اوت 523 مسيحى ) شهادت نجرانيان را نقل مىكند ( در واقع در اكتبر 523 ) ؛ بعد در سال 4 - 523 سفارش ثئودوريخ را نقل مىكند ( به گفتهء مارسلينوس در سال 5 - 524 ) ؛ در سال بعد يعنى 5 - 524 از سيل ادسا سخن مىگويد ( اين درست است ؛ اين سيل در 23 آوريل 525 اتفاق افتاده بود ؛ لاند قصص سريانى ج 3 ص 244 ) .