تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )

483

تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )

اين بناها در نتيجهء استثمار و غارتگرى بىمحاباى خسرو دوم تجمل‌پرست به وجود آمده بود در زمان ساسانيان اراضى مزروعى كه تقريبا تنها منبع پردرآمد ماليات بود بيشتر از دوره‌هاى بعد مورد حمايت بود . يكى از علل اين مسئله آن بود كه دين ايران براى كشاورزى ارزش بيشترى قائل بود و نيز زمين‌داران كه از نجباى بزرگ يا كوچك بودند علاقه نداشتند كه كشاورزان خود را با فشار بيشتر از ميان ببرند و نيز از آنان در برابر فشار تحصيل‌داران مالياتى دفاع مىكردند « 1 » . البته گاهى در زمان ساسانيان اتفاق مىافتاده است كه دهى در نتيجه فشار زياد كاملا متروك مىشده است ( رجوع شود به سلطنت بلاش در فصل پنجم ) . بزرگترين وظيفه يك پادشاه ايرانى در آن زمان و در قرون وسطى و نيز در زمان ما ( سال 1879 ) آن بوده است كه آرامش داخلى را حفظ كند و كشاورزان را از غارت بيگانگان و فشار اربابان حمايت كند و راههاى بازرگانى را در وضع نسبتا خوبى نگاه دارد و امنيت آن را تأمين كند . وصول به اين مقصد ساده از راه ملايمت و خوش‌خلقى ميسر نمىشد بلكه از راه شدت و سختگيرى بىرحمانه و خونخوارانه حاصل مىگرديد « 2 » . خسرو انوشروان نام خود را از اين راه جاودانى ساخته است ( يعنى از راه تأمين وضع داخلى و آرامش راه‌ها و غيره ) نه از راه عدل و حكمت .

--> ( 1 ) - امروز هم ( سال 1879 ) وضع كشاورزانى كه رعاياى رؤساى بزرگ موروثى قبايل كرد هستند بهتر از كشاورزانى است كه تحت ادارهء مستقيم سلطنتى هستند ( راولين‌سن مجلهء انجمن جغرافيائى ج 10 ص 36 ) . ( 2 ) - رجوع شود به سخنان عالى فريزر در پايان گزارش سفر خود ( ج 2 ص 423 از ترجمهء آلمانى ) .