تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )
461
تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )
سكّههاى او رقم سال اول و سال دوم را دارد . چون او با آزرميدخت جانشين بوران ، كه بلافاصله پس از او و يا با فاصلهء كوتاه از سلطنت پيروز بر تخت نشسته بود ( در حدود آخر سال 631 و آغاز سال 632 مسيحى ) « 1 » ، و نيز با يزدگرد سوم جنگيده بود سال اوّل سلطنت او با 17 ژوئن 631 مسيحى و سال دوم سلطنت او با 16 ژوئن 632 مسيحى آغاز مىگردد و اين سال آخر سال اوّل سلطنت يزدگرد سوم نيز محسوب مىگردد . يزدگرد سوم شانزدهم ژوئن سال 632 مسيحى مبدأ تاريخ يزدگردى است ولى سلطنت مستقل او در سال 633 مسيحى بوده است . حكومت او در حالى كه از پايتختش و از ثروتمندترين ولايتش محروم شده بود پس از ده سال سرانجام با جنگ يأسآور نهاوند به پايان رسيد . اما روايت عمومى كه سلطنت او را 20 سال گفته است نبايد خالى از مبنائى باشد زيرا او در حقيقت تا مرگ خود از روى استحقاق پادشاه بود گرچه عملا از تاجوتخت بر كنار مانده بود . بارتولومئى سكهاى از يزدگرد سوم را با رقم سال 19 به دست مىدهد « 2 » و موردتمان سكّهاى از او مىشناسد كه رقم سال 20 را دارد « 3 » . اين سال آخر سلطنت او از دوازدهم ژوئن 651 مسيحى حساب مىشود . در سال 651 يا 652 مسيحى ، اين پادشاه كه همان علائم با افتخار را بر روى سكّهها ، مانند جدّش در اوج قدرت ، ضرب مىكرد در دورترين نقطهء سرحدّ مملكتش با خوارى كشته شد .
--> ( 1 ) - الياس در جداول تطبيقى خود مرگ آزرميدخت را در 942 سلوكى ( آغاز آن در اول اكتبر 630 م ) گفته است . ( 2 ) - جدول 31 شمارهء 6 . شمارهء 7 مشكوك است مخصوصا به جهت بىريش بودن صورت او . ( 3 ) - گاهشمارى ساسانيان ص 28 .