كرد ؛ امّا پس از آنكه چهارده سال « 1 » از پادشاهى خسرو بگذشت روميان موريسيوس را از تخت برانداختند و او را بكشتند و جانشينانش را از ميان ببردند مگر يك پسر او كه پيش خسرو گريخت « 2 » . روميان مردى را به نام فكاس به قيصرى برداشتند . چون خسرو بشنيد كه روميان عهد موريسيوس بشكستند و او را بكشتند در خشم شد و اين كار بر او سخت گران آمد . پس پسر موريسيوس را كه پيش او گريخته بود پناه داد و تاج بر سر او نهاد و او را بر روميان پادشاه كرد و با سه تن از فرماندهان خود و با سپاهى گران به روم فرستاد . يكى از اين فرماندهان به نام رميوزان « 3 » به شام رهسپار شد و آنجا را بگرفت و به زمين فلسطين رسيد و به شهر بيت المقدس رفت . در آنجا

--> ( 1 ) - به عبارت بهتر در طىّ سال سيزدهم سلطنت او ( نوامبر 602 ) . امّا آغاز حقيقى جنگ در واقع در تابستان سال 604 بود يعنى هنگامى كه درست چهارده سال از سلطنت خسرو گذشته بود . ( 2 ) - به نظر مىرسد كه ثئودوزيوس در حقيقت به قتل رسيده بوده است ولى به موجب شايعه‌اى او به سوى خسرو گريخته بود ( ثئوفيلاكتوس 18 / 5 ) . اخبار بعدى آن را در كتاب سدرن ( ص 709 ) و زناراس ( 13 / 14 ) ببينيد . شايد خسرو در حقيقت يك شاهزادهء خالص يا غير خالص رومى را به طور پوشالى آماده داشته بود : مقايسه شود مخصوصا با سبئوس ( بروسه مجموعهء تواريخ ارمنى ج 1 ص 79 و ژورنال آزياتيك سال 1866 ج 1 ص 197 به بعد ) . ( 3 ) - گزارش مربوط به اين سه فرمانده ناقص است و خالى از اضطراب نيست ، امّا به طور كلّى نمىتوان از ميان نامهائى كه يونانيان و ارمنيان و سريانيان و عرب‌ها به فرماندهان ايرانى داده‌اند حقيقت را استخراج كرد مگر آنكه يكى از ارمنىدانان زبردست اين نامها را از متون ارمنى به درستى تصحيح كند . رميوزان مسلما همان رميزان مذكور در تاريخ سريانى ابن العبرى است ( و همين‌طور در كتاب مذكور ميخائيل سريانى ص 303 ) و نيز همان روسميازان است كه در كتاب ثئوفيلاكتوس درست در آغاز جنگ ظاهر مىگردد . امّا ابن العبرى اين شخص را با شهربراز يكى مىداند و ارمنيان ( رجوع شود به پاتكانيان در ژورنال آزياتيك سال 1866 ج 1 ص 197 به بعد و بروسه در مجموعهء تواريخ ارمنى ج 1 ص 80 ) كه به همه شكلى نوشته‌اند او را Chorian يعنى خرهان يا فرّخان مىنامند كه بازهم نام شهربراز است . مؤيّد اين امر اين مطلب تواند بود كه در حقيقت شهربراز اورشليم را فتح كرده بود ولى من نمىتوانم بگويم كه اين يك عنوان قبلى بوده است و يا لقب و يا نام يكى از فرماندهان جزء بوده است كه به غلط با فرمانده كلّ اشتباه شده است . دربارهء شكل حقيقى و معنى اين نام هم رأى محكمى به دست نياورده‌ام . نام روزوه و روزوهان ( با تحريفات گوناگون در كتب ارمنى ) را در اينجا بايد كنار گذاشت .