تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )
231
تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )
پيش ابرهه رفت و گفت : « اى پادشاه امروز روز عيد ماست و ما در اين عيد جز پهلو و دست چيزى نخوريم » . ابرهه گفت : « ما براى شما آن خواهيم فرستاد كه دوست بداريد ؛ من مىخواستم با فرستادن طعام خود شما را اكرام كنم و اين براى پايگاهى است كه پيش من داريد . » ابرهه پس از آن تاجى بر سر محمّد بن خزاعى نهاد و او را امير مضر گردانيد « 1 » و بفرمود تا به ميان مردم رود و ايشان را به حجّ قليس ، كليسائى كه ساخته بود ، بخواند . محمّد بن خزاعى روى به راه نهاد تا در يكى از زمينهاى بنى كنانه فرودآمد . مردم تهامه « 2 » كه خبر او را شنيده بودند و مىدانستند به چه كارى آمده است مردى را از قبيلهء هذيل « 3 » به نام عروة بن حيّاض ( ؟ ) الملاصىّ بفرستادند كه تيرى بر او بينداخت و او را بكشت . قيس ، برادر محمّد خزاعى ، كه با او بود پس از كشته شدن برادرش بگريخت و به ابرهه پيوست و او را از كشته شدن برادرش خبر داد . اين خبر بر خشم و كينهء ابرهه بيفزود و سوگند خورد كه بر بنى كنانه بتازد و پرستشگاه مكّه را ويران سازد « 4 » .
--> ( 1 ) - رجوع شود به زيرنويس شماره 1 صفحهء 77 فصل سوّم . مقصود در اينجا قبايل اصلى ساكن حجاز و نجد ( قسمت مرتفع عربستان داخلى ) است . سليم كه اين شخص از ايشان است ظاهرا به طور عمده در حجاز شمالى مسكن داشتهاند . ( 2 ) - تهامه زمين پست كرانهء عربستان است ( در بحر احمر ) . حجاز كه سرزمين كوهستانى است به آن پيوسته است و زمين مرتفع نجد هم به حجاز پيوسته است . اين معنى قابل درك است كه چرا مرز اين قسمتهاى عربستان به طور مشخّصى معلوم نيست . ( 3 ) - قبيلهء هذيل در كوههاى نزديك مكّه سكونت داشتند و هنوز هم قسمتى از ايشان در آنجا سكونت دارند . ( 4 ) - ويران ساختن اين معبد كه در يمن چندان مورد احترام نبوده است ولى مركز اجتماع بسيار مهمّى براى مردم عربستان شمالى و مركزى بوده است ، شايد براى يك نفر حبشى مقصد شايستهاى براى لشكركشى باشد . امّا در اين داستان مكّى اسلامى خيلى مبالغه شده است . اين لشكركشى در اساس براى فتح و تصرّف بوده است ( نه ويران كردن كعبه ) . پادشاهان قديم يمن يقينا مىخواستهاند ( چيزى كه براى تأمين كاروانهاى تجارتى لازم بوده است ) به وسيلهء امراى محلّى در قبايل مجاور خود همان نفوذى را داشته باشند كه روميان و ايرانيان در شمال داشتهاند . ظاهرا براى اين مقصود خانوادهء امراى كنده را كه شعب زياد و وسعت فراوانى داشتهاند