دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

549

تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )

شهرت دارد . او همچنين ترجمه‌هايى به زبان فارسى پديد آورد فى الجمله از شرح نهج البلاغه با عنوان روضة الانوار ، از مكارم الاخلاق طبرسى با عنوان مكارم الكرائم ؛ از اعتقادات شيخ صدوق تحت نام وسيلة النجات ؛ از طرائف طوسى با نام طراوت اللطائف ؛ از مجمع الهدا كه معروف به قصص الانبياء است و نيز تعداد ديگرى از اين نوع آثار . ملا فتح اللّه كاشانى شاگرد على بن حسين زواره‌اى خلاصة المنهج را در تفسير قرآن به فارسى تأليف كرد . او همچنين آثار ديگرى در باب مسائل مذهبى به زبان فارسى نوشت ازجمله منهج الصادقين فى الزام المخالفين كه تفسيرى بر قرآن در پنج مجلد است و خلاصه‌اى از آن همان خلاصة المنهج ياد شده است . او همچنين نويسندهء تنبيه الغافلين و تذكرة العارفين است كه كتاب اخير شرح فارسى نهج البلاغه است . شيخ بهاء الدين محمد بن حسين عاملى كه همدوره شاه عباس بود و بيشتر به شيخ بهائى شهرت دارد نويسنده جامع عباسى است . اين اثر يكى از مهمترين آثار كلامى شيعه در ايران جديد است ؛ اين اثر بارها حاشيه خورده و شرح‌نويسى شده است . از آنجا كه فوت شيخ بهائى اين اثر را ناتمام گذاشته بود بدستور شاه عباس ، مولانا نظام الدين محمد حسين قريشى ساوجى ( متوفى اندكى پس از سال 1038 / 9 - 1628 ) آن‌را كامل كرد . ملا محمد باقر مجلسى ( متوفى 1111 / 1700 - 1699 ) يكى از متكلمان متنفذ پاره‌پسين دوره صفوى است . او در زمان سلطنت شاه سليمان ( 1105 - 1077 / 1694 - 1666 ) و شاه سلطان حسين ( 1135 - 1105 / 1722 - 1694 ) شيخ الاسلام ايران بود . او درباره الهيات و اخلاقيات شيعه كتب زيادى به فارسى و عربى نوشت از قبيل : بحار الانوار ، مشكوة الانوار ، معراج المؤمنين ، جلاء العيون ، زاد المعاد ، عين الحيات و غيره . يكى از آثار مهم اين دوره درباره دانشهاى اهل معرفت و گفتارهايشان كلمات المكنونه نوشته ملا محسن فيض كاشانى ( متوفى 1000 / 2 - 1591 ) شاگرد و داماد ملاصدرا است . او كتب ديگرى به فارسى و عربى در باب مسائل مذهبى نوشت . او شعر نيز مىسرود و هدايت ، تعداد رباعيهاى او را در ديوانش بين 6000 تا 7000 نوشته است . شاگرد ديگر ملاصدرا عبد الرزاق بن على بن حسين لاهيجى بود كه تخلص فياض داشت و كتبى درباره اهل معرفت و فلسفه نوشت . مهمترين اثر او گوهر مراد زبده‌اى از نظريات مذهبى به زبان فارسى است .