ققنوس با شيوه كاملا غيرچينى در قاببندهاى اسليمى به كار گرفته شده و با طوماربنديهاى گياهى اسليمى تلفيق يافته است ؛ ازاينرو بهره‌گيرى از عناصر چينى كه به سبب ويژگى ظاهرىشان ارزشمند بود و به منظور تطابق با مفهوم چينىوار ، با روش متفاوت طرح و بينش صورت گرفته است « 1 » . در اواخر سده نهم / پانزدهم به اين خصيصه سبك‌شناختى تأكيدى بيشتر شد و كل سطح جلد با نقوش مطّلاى غنى معرق‌كارى گرديد . هنگاميكه اين شگرد براى نخستين‌بار به كار رفت ، قالبها تكميل شد و با ميزان قابل توجهى از طلاكارى با دست به تكامل رسيد ولى اين شيوه در خلال سده دهم / شانزدهم به حداقل رتوش و دست‌كارى نزول پيدا كرد . در اين زمينه به طرح چينىوار بيشتر از هنرهاى تذهيب ، سفالگرى و يا پارچه‌بافى تأكيد شد . فقط در سفالگرى بود كه سنت طرح چينى در سفالينه‌هاى سفيد و آبى ايرانى ادامه يافت . با ارجاع به ادوار نمونه‌هاى نخستين چينى در ميان بشقابها و كاسه‌هاى چيه - چينگ ( 66 - 1522 م . ) نمونه‌هاى تاريخدارى وجود دارند كه با درناهاى درحال پرواز در لابلاى ابرها تزيين يافته‌اند و بسيار چشمگيرند . كيفيت بدنه و لعاب در اين نوع نسبت به چيزى كه قبلا حاصل مىشد ، برتر بود و منحصرا به مشهد تعلق داشت « 2 » كه در اثناى سده يازدهم / هفدهم از مراكز برتر توليد صنعت سفالگرى آبى و سفيد بود . اشاره شده كه شهر كرمان در اوايل دوره صفوى جايگاه اصلى توليد ظروف آبى و سفيد بود كه بر روى آنها طرحهاى چينى با فكر و طرح جديد كار شده بود و برخى از آنها نيز تاريخ 1523 م . و 1525 م . را داشتند « 3 » . كمى پس از اين تاريخ تأثير طرحهاى ازنيق و رنگاميزى آنها بر روى بعضى از بشقابها و كوزه‌ها و گلدانهاى زيبا و خوش‌نما ظاهر شد و همه آنها از توليدات كوره‌هاى كرمان بودند . نمونه‌هايى از اين ظروف در موزه باستانشناسى تهران و موزه ويكتوريا و آلبرت موجود است . در اين زمان ظروف « كوبه‌چى » هم نشان‌دهنده تأثيرات ازنيق بودند ، گواينكه اين تأثير بيشتر در رنگاميزى آنها بود تا طرحهايشان « 4 » . پيشتر اشاره شده بود كه تبريز مركز توليد اين نوع ظروف بود و قابل اشاره و تأكيد است كه تبريز بيشتر از كرمان در معرض تأثيرات آناتولى قرار داشت . از طرف ديگر ، تبريز و كل منطقه آذربايجان ايران در اثناى سلطنت صفويان و دست‌كم تا زمان سلطنت شاه عباس اول ، اوضاع و احوال نابسامان و آشفته‌اى داشت .

--> ( 1 ) - اصلاناپا ، « هنر تجليد » : كهن‌ترين نمونه‌هاى قالبى در تصاوير 33 ( به تاريخ 1407 م . ) و 42 ( 1442 م . ) كه كلا تصويرى هستند . ( 2 ) - 7000 Years ، ص 176 ، شماره 705 . لين ، Later Islamic Pottery ، تصوير 74 . ( 3 ) - همان منبع ، تصوير 64 . همچنين در موزه دولتى برلين طرحهاى كاملا اسلامى به رنگ آبى و سفيد بر روى يك صفحه منطقة البروج به تاريخ 4 - 1563 م . موجود است : اردمان ، Taf ، ص 58 . ( 4 ) - 7000 Ans d'art ، تصوير CXIV .