مىتوان « لباسهاى تاريخى » ناميد ، دختركان و مردان با لباسهاى فاخر زمانه ازجمله جوانانى با كلاه و شلوار زيرزانوى اروپائى علاقه‌اى خاص داشت . لباس مردان ايرانى هميشه داراى شلوار بود ، ولى در زمان شاه عباس اول ، طبق اشاره آنتولى شرلى ، شلوار زير زانوى اروپائى در بين مردان رواج يافت و خود شاه نيز مىپوشيد . چون پرزينتى بدون توجه به طبقه و سلسله مراتب اجتماعى در دستارها به كار مىرفت و چون خود شاه هم به لباسهاى نفيس علاقه داشت ، لذا يك چنين جامه‌هايى متداول شد و بر خلاف اعتقاد برخى ، هيچ تأثيرى هم از پرتقاليها نگرفته بود . نوعى شيوه‌گرايى كه آشكارا از ابداعات رضا عباسى بود ، پيكره‌هاى ايستاده را به طرف جلو متمايل كرده ، گوئى كه آنها به ناگهان حركتى به جلو كرده باشند . اين تأثير مخصوصا در تصاوير پيچيده و بغرنج نسخه‌هايى مشاهده مىشود كه او كار كرده است مثل تصوير پيك‌نيك دو صفحه‌اى ارباب جوانى كه تاريخ 1612 م . را دارد و در موزه ارميتاژ محفوظ است « 1 » و بويژه از نظر رنگ طلايى آسمان و حواشى طلايى تزيين كه نگاره بدرون آن كشيده شده ، بسيار غنى و پرمايه است . اين حالت باز در بعضى از نگاره‌هاى نسخه بدون تاريخ قصص الانبياء در كتابخانه ملى پاريس ( ضميمه نسخ فارسى 1313 ) از حدود سال 1600 م . ديده مىشود كه بوسيله رضا عباسى اجرا شده است « 2 » . اين شيوه‌گرايى تا اواسط اين سده ادامه يافت و يكى از نشانه‌هاى قدرت تأثير رضا عباسى بر پيروانش بود كه بوسيله شاگردش معين و پسرش شفيع پيگيرى شد . شخصيت او بر نيمه اول اين سده سايه انداخت و بخش اعظم آن هم به سبب انطباق با روح زمانه ، و شادابى و آزادگى و اعتمادبنفس در نمايش صحنه‌ها و رنگاميزى روشن و اعتدال در احترام به زمانه و نيز اداى احترام به زيبائى و جمال بود . شاه عباس اول قبل از آقا رضا درگذشت و مرگ آقا رضا را هم نمىتوان قبل از سال 1635 م . در سلطنت شاه صفى اول ( 52 - 1038 / 42 - 1629 ) كه زمانه‌اى پرآشوب بود ، دانست و از اين زمان نسخ كمترى باقىمانده ، گواينكه فرزند او شفيع و شاگرد او معين هم بسيار فعال بودند . از شفيع نگاره‌اى رنگين از گل و مرغ به سال 5 - 1634 م . محفوظ در ارميتاژ « 3 » و دو سياهقلم در مرقعى از طراحيها به تاريخ 1640 م . و به امضاى محمد شفيع اصفهانى و شفيع عباسى ( نام دربارى او ) موجود است « 4 » . هردو سياهقلم طراحى گل است و مىرساند كه از اصل اروپائى مايه

--> ( 1 ) - سچوكين ، نسخ خطى شاه عباس ، تصاوير XXXViii - XXXiX . آكيموشكين و ايوانف ، تصاوير 59 ، 60 . ( 2 ) - گرى ، نقاشى ايران ( 1961 م . ) ، صص 3 - 162 . سچوكين ، نسخ خطى شاه عباس ، تصاوير XXi - XXiii و صص 9 - 138 ، كه انتساب آنها را به آقا رضا نمىپذيرد . ( 3 ) - آكيموشكين و ايوانف ، تصوير 71 . ( 4 ) - گرى ، « آلبومى از طراحيها » .