دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
464
تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )
يا خورشيدتاب و نيمگنبدهاى مقرنس با دو يا سه رديف كندو ) و كاشيكارى زرينفام هندسى در طرحهاى رنگى خاص عمارات ديگر صفوى و آجركارى تكرنگى منقوش همسطح ، همه نشاندهنده كاروانسراهاى بدون كتيبه دوره صفوى با اين خصوصيات است . فقدان نيمرخهاى ساختمانى متمايز قوس از سدههاى متقدم اين دوره نيز شواهدى را در تاريخگذارى ارائه مىدهد . ولى بالاتر از همه تعداد عظيم كاروانسراهايى كه دورهاى غير از دوره صفوى بدانها متصور نيست نيز عامل قاطعى در تعيين تاريخ آنهاست . چون روشن است كه در فاصله بين سالهاى 1500 م . و 1900 م . ، از ويژگيهاى جامعه ايران در روزگار صفويان ، فراوانى ، سازمانبندى ، امنيت داخلى و گسترش راهها جاى خاصى داشت لذا اين خود گواهى روشن بر ساختوساز اين نوع عمارت در اين دوره است . تحليل مفصل بعضى از اين بناها در صفحات بعد ، بحث عمومى مضامين به كار رفته در اين معمارى را هرچه بيشتر تكميل خواهد كرد . در اينجا سه عنوان عمده پيش كشيده مىشود : زمينه سياسى معمارى دوره صفوى و ازجمله مسأله حمايت ؛ تعداد ، توزيع ، نوع و زمانبندى آن ؛ و سبكهاى ويژه آن . بحث درباره نقش مهارت و استادكارى و تأثيرات خارجى بر معمارى صفوى نيز ازجمله بحثهاى اين بخش خواهد بود .