مىزند ، آمده است . اين بنا صرفنظر از ثبت واقعى تاريخ آن و القاب حاكم ، به افتخار شاه اسماعيل برپا شده است . ذريه او از على ( جدّه ) در لابلاى حديثى كه از هارون ذكر مىكند ، نهفته است . جنگهاى شاه اسماعيل با عثمانيان با بهره‌گيرى از القاب زمان‌پسندى چون الغازى و المجاهد فى سبيل اللّه حالت جهاد پيدا كرده بود . حكومت او برتر از خلافت بود چون در مقابل عثمانيانى كه اين مقام را غصب كرده بودند ، ايستاده بود . مىتوان از كاربرد لقب والى ولايت در مورد شاه ، به جناس نام مشهد پى برد و مطمئنا تطابقى با اين كتيبه ندارد و لقب والى ولايت در يك پيش‌طاق حاكى از بابهاى هميشه مفتوح خير و بركت شاه بوده است . حتى امكان دارد كه اين مديحهء كاملا قراردادى حاوى تفسير كلامى نيز باشد . اسماعيل در بعضى از اشعار پرشور خويش ، خود را با على مقايسه كرده و مفهوم على در نزد شيعيان همچون بابى به سوى بهشت است . درواقع كتيبهء بالاى درب شرقى بقعه ( سمت اين كتيبه هم مهم است ) حاوى حديث پيامبر است « انا مدينة علم و على بابها » . در قاب مربعى كتيبه كوفى كه در رأس قوس ورودى قرارگرفته نام على بادقت و مهارت كامل در كنار نام محمد ( ص ) و اللّه آمده است . در پائين آن ، و در سينه سنتورى خود درب ، قاببندى موجود است كه « مرغان بهشتى » در آن تصوير شده و در هاله قداستى از ابرهاى چينىوار قرار گرفته‌اند . محور وسطى اين قاببند پيكره‌اى دقيقا با نام اسماعيل در كتيبه مدخل اصلى درون آن مطابقت دارد . نام و لقب شاه با حروف طلايى پررنگ اجراشده كه از درون زمينه سفيدى كه براى بقيه كتيبه بكاررفته بيرون زده است . نمىتوان استنتاج نكرد كه كتيبه و تزيين به يك ميزان حاوى لحن مذهبى و نيز سياسى است و تعالى موقعيت فراانسانى اسماعيل را نشان مىدهد . « 1 » اين بنا به دليل اين موارد نيست كه مورد توجه قرارگرفته ، چون موقعيت حساس آن در تاريخ كاشيكارى لعابى ، بحثهائى مفصل را درباره ساير ويژگيهاى آن پيش كشيده است . صرفنظر از كيفيت بالاى كاشيكارى آن ، كاربست فنون اوليه معمارى در آن محل توجهى درخور است . دلالتهاى آن بر تحول آينده كاشيكارى صفوى در پائين بررسى خواهد شد ، ولى ضمنا اين بنا نمونه آشكار كاربرد فنون توسعه‌يافته پيشين است . ازاينرو اين بنادر در كنار عمارت مسجد على ( ع ) قطعهء اختتاميه‌اى براى يك سنت عظيم برشمرده مىشود . اين بنا علاوه بر فن موزائيك خشت كه از بهترين فنون جاافتاده كاشيكارى بود ، نقش صفحه شطرنجى را كه از تزيين آجرى سلجوقيان مايه گرفته بود ، فرا مىنمايد و نمايانگر شبكه‌هاى پنجره‌اى و هندسى لعابدار و

--> ( 1 ) - هنرفر ، گنجينه ، ص 368 ؛ بدون تاريخ است .