اكثر قسمتها ، مثل نمونه موردنظر ما ، با پيچكهاى مماس و درهم‌رفته شكل گرفته و در يك زمينه تك‌رنگ ، چشمگيرتر از گلها شده است . ولى آنها با پيچكها و يا برگهاى پهن نوك‌تيز مرزبندى شده و با رنگهاى گوناگون پر گشته است « 1 » . نوعى نقش رنگى ناقرينه و ناهمال ، قرينه طرح را كاملا از بين برده است . قاليهاى گلدانى ديگرى نيز وجود دارد كه بدون طرح لوزىوار چشمگير است ولى داراى رديف پيچيده‌اى از گلدانهاى مكمل و يا گل و بوته است « 2 » . در دو نمونه از مجموعه مك مولان كه تركيب‌بندى غريب دارند ، يك ترنج و قطعات زاويه بر روى نقش فرازين از اين نوع تحميل‌شده و اين درست متباين با طرح ترنجى است « 3 » . قطعاتى از قالى هم به نقش اسليمى و ترنجها بدست آمده است « 4 » . كلا دو حاشيه مورد استفاده قرار گرفته است ، يكى از آنها را كه نقش مكرر دو پيچك اسليمى درهم پيچيده است مىتوان در تصوير مشاهده كرد . ديگرى كه بسيار باريك است فقط با نوارهاى فرعى محيط نشده بلكه باندها هم در آن جاى خاصى دارد . نقوش آن مركب از گل سرخ و يا بته‌جقه است كه در آن مربعهائى از گلهاى ظريف و ساقه مورب بطور متناوب آمده است . حواشى باريك و قطع كشيده آن باعث شده كه بعضى از محققان تصور كنند كه اين قاليهاى گلدان براى كف مساجد تهيه شده است . خطوط مرزى نامنظم يك يا دو نمونه در پلان كف يك ساختمان بكاررفته « 5 » و ساخت محكم آن را آرايش لايه‌دار و يا دوگانه تار فراهم آورده و تعداد نسبتا زيادى از قطعات آن را به صحه گذاشته است . با توجه به توالى سالشمارانه نقشه‌ها ، عقايد در مورد اينكه كدام يك از اين « قالىهاى گلدانى » متعلق به قرن شانزدهم است كداميك متعلق به قرن هفدهم ، متفاوت است . من نمىتوانم اينرا بپذيرم كه تنوع در طرح از نظر زمانى به دنبال هم رخ داده است ، بلكه بايد پذيرفت كه آنها دوشادوش هم وجود داشته‌اند و تاريخگذارى آنها بايد براساس كيفيت جزئيات باشد . چند قطعه از آنها با طرح درخشان و زنده و مخصوصا جزئيات خوب اجرا شده و از نظر سبك‌شناختى شبيه بهترين قاليهاى « لهستانى » است و از نظر زمانى هم بىترديد همدوره آنهاست - يعنى در اوايل سده هفدهم بافته شده‌اند « 6 » . مسأله اين است كه آيا قاليهاى گروه اصلى به صورت كاملا مجزا طراحى و ساخته شده‌اند و نمايانگر تحول قطعات پيشين و بعدى هستند يا نه . در بعضى از آنها

--> ( 1 ) - SPA ، لوحه 1221 ؛ اردمان ، بررسى ، لوحه‌هاى 20 ، 21 ، 22 . ( 2 ) - زاره و ترنكوالد ، جلد 1 ، لوحه 24 ، SPA ، لوحه 1231 . ( 3 ) - مك مولان ، لوحه‌هاى 17 ، 18 . ( 4 ) - همان ، لوحه‌هاى 20 ، 21 ، ساروترنكوالد ، جلد 1 ، لوحه 31 . ( 5 ) - اردمان ، Siebenbundert Jabre ، لوحه 274 ، SPA ، لوحه‌هاى 1238 ، 1218 . ( 6 ) - اردمان ، بررسى ، لوحه‌هاى 19 ، 22 .